Kroniki banickie. Xięga pierwsza. Rozdział 1

17. maja roku 1625, noc

 

Nad brzegiem jeziora otoczonego lasem zapadł zmrok. Jedynie słaba poświata księżyca i blask paleniska rozświetlały ciemność. Od czasu do czasu nad obozowiskiem niosły się dźwięki lutni, śmiech, rozmowy i śpiew piątki Kozaków grzejących się w cieple płomieni. Z pobliskich wzgórz do ich uszu dochodziło wycie.

– Nuuu, zabawim się... – Ponury rechot atamana Dmytra wstrząsnął okolicznymi zaroślami. Ciepły blask ogniska zagrał na ostrych rysach jego twarzy.

Jeden z druhów rzezimieszka wyciągnął zza skórzanego pasa sztylet. Wyciął nim kawał piekącego się na ruszcie jeleniego mięsa i wgryzł się w nie zachłannie.

– Wreszcie się porządnie obłowim... – Kącik jego spękanych ust drgnął nieznacznie w szelmowskim uśmiechu. – Dziatki głodne prędko nie będą, odziać się będzie można przyzwoicie, a nie jak proszalny dziad. ­– Rzucił niechętne spojrzenie na wytarte łapcie.

Obficie splunął w ogień, aż zasyczało i posypały się iskry. Łyknąwszy solidnie doprawionego miodu, otarł pokryty szczeciną podbródek i długie, mocno posiwiałe wąsy.

– Buty sobie bierz, Iwan, ale płaszcze ja zabieram – zawołał z ciemności trzeci, jasnowłosy młodzik. Podciągnął na ramionach wilczą skórę i otulił się nią ciaśniej, gdyż noc była chłodna. Do tej pory jedynie w milczeniu siedział na uboczu, grając z dwoma kompanami w kości. – Moje już robactwo wyżarło, a i dziatkom się przyda nowe odzienie. Błyskotki też zostaw. Ksenia się ucieszy, jak jej przywiozę. Ciągle ostatnio biadoliła, że jej brakuje – dorzucił.

– A szczo ty, Maksym, tak tej swojej dziewce pod kieckę włazisz i dogadzasz?

– Sam byś, Semen, wlazł i dogodził, jakbyś obaczył jaka zdolna w alkowie – wtrącił Iwan, wymownie poruszając obiema dłońmi przy biodrach.

– Nuuu, masz rację, rącza klacz... Szkoda, żeś ją musiał horyłką pierwszym razem przekonywać do galopu...

– Ale jak jej się później spodobało!

Obaj parsknęli śmiechem.

Nawet chwila nie minęła, gdy między nimi a Maksymem wywiązała się szamotanina.

Nagle huknął wystrzał. Wszyscy zwrócili spojrzenia na Dmytra chytrze łypiącego szarymi oczyma. Watażka szczęśliwie zdążył zareagować nim polała się pierwsza krew, choć bez podbitego oka się już nie obyło.

– Tysza. Wiecie, jak się krotochwile o waszych zabawach z Ksenią kończą przy Maksymie. Zresztą nie dziwię mu się po tym, coście z nią wtedy zrobili – mruknął ponuro przywódca bandy. Splunął z obrzydzeniem w piach, wspominając poczynania Kozaków bliższe bydłu, aniżeli człowiekowi. – Ne po to żeśmy przyjechali, szczoby się o dziewkę za łby wodzić. – Na łysy łeb wystąpił pot, a nozdrza wydatnego orlego nosa, połamanego niegdyś w bójce, drgnęły niespokojnie.

– Wy lepiej gębę zawrzyjcie, Dmytro – rzucił z pogardą Iwan. – Tylko snujecie te swoje ponure bujdy... Napijcie się to wam przejdzie posępny nastrój – urwał i wykrzywił usta w drwiącym uśmiechu. Przez dłuższy czas obaj w milczeniu patrzyli na siebie przekrwionymi wściekłością oczyma. Na pobrużdżonych ospą policzkach atamana ukazał się ślad zaciśniętych szczęk.

Nagle Kozak trzymający wartę na oddalonym nieco świerku poruszył się niespokojnie.

Usłyszawszy trzask nadłamanej przez niego gałęzi, Dmytro położył palec na ustach, nakazując ciszę.

Wszyscy chwycili broń, jaką mieli pod ręką, i milczeli. Wpatrywali się w czarną pustkę, w kierunku, z którego dobiegł niepokojący dźwięk, i oczekiwali w napięciu na dalszy bieg wydarzeń.

Po chwili zwierzyna wynurzyła się z zarośli i przeszła pod obozowiskiem. Na nowo nastał niczym niezakłócony spokój. Wartownik zszedł z drzewa i zbliżył się do reszty.

– Szczo żeś tam dostrzegł, Igor? – zapytał szeptem Dmytro.

– Michaił... – rzucił zapytany. – Nadjeżdża, ale nie sam... Jeszcze czterech z nim jest.

– Zapewne jeho towarysze... Ne ma czego się obawiać – uspokoił resztę rezunów Dmytro.

Nagle rozległ się narastający z każdą chwilą tętent kopyt. Zaraz do obozu wpadła piątka jeźdźców.

Jeden z nich na czele dosiadał bułanej klaczy, natomiast pozostali czterej ­– gniadych wałachów. Ich plecy okrywały przerzucone na skos przez ramię wilcze skóry. Znak, przedstawiający Szeligę ze skrzyżowanymi na niej szablami, wytrawiony w mosiężnych zaponach spinających futra pobłyskiwał w blasku ogniska rozświetlającego nocny mrok. Wygląd jeźdźców budził w Kozakach niemal nabożną cześć mieszającą się ze strachem.

– Witajcie, pane – Kozak Dmytro rzucił się do strzemion siedzącego jeszcze w siodle pana brata Michała. – Prędko żeście dotarli, nie spodziewalim się was tak rychło.

Szlachcic odrzucił Zaporożca kopniakiem, gdy ten pochylił się nad wysokim safianowym butem.

– Co tu się, do diaska, dzieje?! – ryknął potężnym, niskim głosem, zapadając się lekko w błocie, wyskoczywszy z siodła. – Mam nadzieję, że jesteś w stanie jakoś to wytłumaczyć, Dmytro... – Łypnął na Kozaka wściekle. Ten stał blady jak ściana, a ręce mu wyraźnie drżały. – Czyście się z baranami na rozumy pozamieniali?! Na pół stai was słychać, a jeszcze dalej dym widać! Coście myśleli, że po to się zbieramy w środku nocy na pustkowiu, żeby nas kto wytropił przed świtem?! Chcecie skończyć z gardłami poderżniętymi we śnie?! – Nim ktokolwiek się spostrzegł, trzasnęła nahajka.

Zaporożec, odrzucony uderzeniem na kilka kroków, zatoczył się i padł na ziemię. Otarł z krwi rozcięty rzemieniem policzek.

Pocztowi poruszyli się niespokojnie w siodłach, podzwaniając kolczugami na karmazynowych żupanach. Jeden wyciągnął z olstra pistolet, drugi chwycił cisowy łuk i sięgnął po strzałę, jednak szlachcic powstrzymał ich gestem. Stał jeszcze przez chwilę nad Kozakiem ze zwiniętym batem w dłoni, dysząc ciężko, po czym ściągnąwszy kołpak z podgolonego łba, rozsiadł się na niedźwiedzim futrze przy ognisku.

– Siadać tu i słuchać, powtarzać nie będę – rozkazał, żując mięso i popijając winem z bukłaka odwiązanego uprzednio od siodła, gdy już nieco ochłonął. – Wy – rzucił szlachcic do Dmytra i Iwana – wpadniecie pierwsi konno, wytniecie straż i zadbacie o jak największy zamęt. Później dołączę ja z pocztem. – Łyknął jeszcze wina i machnął niedbale ręką w stronę pocztowych za jego plecami. Ciągle siedzieli sztywno w siodłach, dzierżąc w dłoniach rohatyny. Obserwowali całe zajście, gotowi w razie potrzeby do interwencji. Jeden z nich poprawił rapcie z batorówką w czarnej, zdobionej srebrem pochwie, podzwaniając przy tym misiurką. Polonus ugryzł kolejny kawałek mięsa, przeżuł i połknął. – Przedrzemy się przez niedobitki zbrojnych, służbę i uprowadzimy szlachetkę i jego dziewkę. Szczeniaki też mogą się przydać... – zamyślił się na chwilę. – Na koniec reszta bandy rozgrabi dobytek i wypali wszystko do gołej ziemi... Najdrobniejszy ślad po posiadłości ma nie zostać.

– A szczo z podziałem? – zapytał Iwan.

– Porozmawiamy o tym po wszystkim... Stratni nie będziecie, nobile verbum daję.

– Nobile verbum?! Rzyć sobie możemy nim podetrzeć – uniósł się Dmytro. Po chwili ponownie trzasnęła nahajka. Kozak, leżąc na ziemi, ocierał z krwi drugi policzek.

– Spotkamy się pojutrze przed świtem pod Nahaczowem – rzucił krótko szlachcic. Wskoczył na konia, skinął na jeźdźców i odjechał na ich czele.

Ledwie w mroku nocy zniknęły Kozakom z oczu kałkany podskakujące nieznacznie na plecach pocztowych w rytm końskiego chodu, gdy jedynie Maksym z Iwanem pozostali przy ognisku. Pozostała trójka zanurzyła się już pod płachty namiotów, szykując się do snu. Wtem coś poruszyło się w krzakach. Iwan chwycił rusznicę.

– Tysza. Maksym, widzisz tą dłoń? Ktoś nas obserwuje.

Po chwili ruch ustał. Jednak Zaporożec wciąż wypatrywał się w gąszcz z rusznicą w garści, gotowy do strzału.

– Daj spokój, Iwan, pewnie borsuk albo inna zwierzyna... Może dziki wróciły... A jeśli jaki bies się tu krząta, tym lepiej się mu nie narażać. Idź spać, trzeba wypocząć przed wyprawą. Zastąpię Igora na resztę nocy – postanowił twardo Maksym. Drugi z Kozaków po chwili postąpił zgodnie z jego radą.

 

*****

Średnia ocena: 5.0  Głosów: 8

Zaloguj się, aby ocenić opowiadanie

Komentarze

  • Erwonus pół roku temu
    Jestem, czytam.
  • indri pół roku temu
    O, jakiś kolejny fajny nawiązujący do historii Kresów tekst. Czy chodzi o ten Nachaczów w obwodzie lwowskim, czy nazwa jest przypadkowa?
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Tak, dokładnie ten :)
  • indri pół roku temu
    AtamanRozhovorny on jest teraz jak się zdaje na Ukrainie, ale chyba przy samej granicy.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    indri zgadza się, jest na terenie Ukrainy może kilkanaście kilometrów od polskiej granicy (albo i nie), mniej więcej na wysokości Przemyśla.
  • indri pół roku temu
    No i bardzo sprawnie napisany, prawie po sienkiewiczowsku.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Cóż, skojarzeń z Sienkiewiczem miałem nadzieję uniknąć, bo nie jest wg mnie odpowiednim autorytetem w kwestii powieści historycznej, choć tak, o zgrozo, uczy się w szkole chociażby o "Ogniem i mieczem". Żeby nie było, w kwestii dobrej przygodówki i sarmackiej wersji eposu rycerskiego ku pokrzepieniu serc się spisał, za to go cenię. Jednak przypisywanie mu powieści historycznej jest moim zdaniem srogą pomyłką. Niemniej jednak rozumiem zamysł komentarza i dziękuję za pochwałę.
  • indri pół roku temu
    AtamanRozhovorny no nie masz się czego wstydzić;), ładnie napisany tekst. W miarę możliwości postaram się czytać dalej.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Dzięki :D masz może jakieś sugestie odnośnie indywidualizacji bohaterów? Już od kilku osób słyszałem, że Kozacy wprowadzeni w tej scenie się plączą, jednak nie za bardzo mam pomysł jak między sobą bardziej wyróżnić, a są dość ważni, bo będą się przewijać w kolejnych rozdziałach.
  • indri pół roku temu
    AtamanRozhovorny chyba jeszcze za krótkie, żeby coś konkretniejszego powiedzieć, nie mam pojęcia czy używali na przykład pojęcia alkowa, w potocznym języku, bo mi to trochę zbyt grzecznie zabrzmiało, bardziej ze świata szlacheckiego chyba. Ale to tylko moje odczucie.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    indri zdaję sobie sprawę, że dla przeciętnego Kozaka jest to zbyt wyszukane określenie. Jest jeden haczyk – ta grupka jak widać ma styczność ze szlachtą.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Postaram się dodać jeszcze dzisiaj, może nawet za chwilę, kolejny rozdział, żeby można było lepiej wgryźć się w historię.
  • indri pół roku temu
    AtamanRozhovorny ha ale czy mieli odrębne alkowy w chalupach, w tym sęk. Jeśli ich domy wyglądały jak chata przeciętnego polskiego chlopa jeszcze siedemdemdziesiąt lat temu o dwu izbach (kuchnia, plus pokój w którym mieszkała cała rodzina) sienią połączone z pomieszczeniami gospodarskimi, to obawiam się, że czegoś takiego tam nie było.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    indri u nich nie, ale jednak mieli styczność z takową rabując, gwałcąc, mordując i paląc dwory okolicznej szlachty biedniejszej i zamożniejszej czy to na własną rękę, czy na zlecenie szlachcica, tak jak choćby w tym przypadku.
  • indri pół roku temu
    AtamanRozhovorny no chyba, że to nie byli pokazani, jak ci w Ogniem i mieczem, którzy mylili nocnik z kielichem do picia wina. To wcale nie był żart. Podobne opisy czytałem jak bolszewia weszła do Lwowa, z kibelków nabierali wody do picia, a ich kobiety w nocnych koszulach ukradzionych Polakom, których wcześniej pomordowali, potrafiły łazić do opery, myśląc że to kreacje wieczorowe. Tak było, jeszcze stosunkowo niedawno.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    indri tak, wiem, bywały takie sceny. Tym "moim" Kozakom wciąż daleko do dworskiego wychowania, ale aż tak zdziczali nie są.
  • Ozar pół roku temu
    Ataman Jak już napisałem fajnie się czyta. Bardzo mnie cieszy, że pojawił się ktoś na opowi piszący prozę opartą o historię, bo to tu rzadkość. A szczególnie że piszesz o czasach które ja bardzo lubię czytać. Co do Sienkiewicza to rzeczywiście wiele mu można zarzucić, ale i tu nie będę obiektywny jestem jego wielbicielem od zawsze. Ogniem czy Potop czytałem chyba ze dwadzieścia razy i dalej mnie nie nudzi.
    Co do tekstu jak widzę starasz się pisać językiem Kozaków co ci się bardzo chwali, bo to oznacza że masz wiedzę. Przy okazji pokazujesz nawet w tym krótkim tekście jak polski szlachcic traktował Kozaków. Tak było, wystarczy poczytać jak do nich się odnosili nasi wodzowie a szczególnie moim zdaniem największy z nich hetman Koniecpolski, który miał ich prawie za bydło. Jak wiesz to był wielki błąd bo byłaby z nich bardzo dobra armia koronna, co zresztą próbował zrobić chyba Władysław IV, za co jak gdzieś czytałem mógł zostać otruty.
    Dobrze opisujesz Kozaków, bo wbrew mitologi opartej w dużej mierze opisach Sienkiewicza nie byli oni wcale tak zacofani i głupi. Co prawda jak wiesz na Dzikie Pola trafiał różny element w tym i tacy którzy uciekli ścigani wyrokami z Korony, ale to był margines.
    To tak na gorąco i wieczorkiem komentarz do II odcinka. 5
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Dzięki za dokładną, szczegółową wypowiedź. Właśnie o to mi w dużej mierze chodziło, żeby zatrzeć tą granicę "zdziczali" Kozacy/"wspaniała" szlachta. Cieszę się, że w Twojej opinii ten zamiar się udał.
  • befana_di_campi pół roku temu
    Zastanawiam się, czy ten w tytule drugi "y" jest prawidłowy? Kiedyś bowiem litera "j" rzeczywiście była równoznaczna z "y", jednak "i" cały czas pisało się w staropolszczyźnie jako "i"...
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Nie, "y" nigdy nie zastępowało "j" tylko "i", chociaż nie wszędzie. Tytuł jest zapisany jak najbardziej poprawnie. A np. zapis "okazyi" wynikał z tego, że podstawowy wyraz brzmiał "okazyja", nie "okazja".
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Chociaż jak teraz myślę to "y" zastępowało oba w pewnych przypadkach. W każdym razie tytuł jest zapisany poprawnie.
  • Bajkopisarz pół roku temu
    Znakomite. Dopracowana stylizacja, ciekawie zawiązująca się akcja i bardzo dobra proporcja opisów do dialogów. Wszystko na swoim miejscu, zachęca do dalszego czytania.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Dzięki, mam nadzieję, że dalsze rozdziały tak samo wzbudzą zainteresowanie i pozytywny odbiór.
  • Kocwiaczek pół roku temu
    Cieple - ciepły /bliskoznaczne określenia płomieni, to nie błąd ale można je zmienić;
    wgryzł się w nie /można bez się albo i samo wgryzł zachłannie;
    Uśmiechu. - /bez kropki jak jest zaraz - a jeśli to nowa myśl możesz od nowej linii zacząć.

    Kurczę chyba drugi raz w życiu czytam cokolwiek z kategorii historyczne :) poza Krzyżakami nie miałam żadnej styczności. Nie dziwota, że nie rozumiem połowy wyrazów niemniej to już moje niedouczenie, a nie ujma dla twojej historii, która zaczęła się "ni stąd, ni zowąd" ale tak lubię najbardziej:) Dobre opisy postaci, interesująca, intrygująca historia i to słownictwo nadające całości smaczku ;) Według mnie zasłużone 5 i lecę czytać dalej.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Dzięki :D zaraz przyjrzę się fragmentom, które wspomniałaś :)
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Zapis wypowiedzi jest poprawny. Wgryzł się w nie też :)
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Co do płomieni, oba zdania są wg mnie wystarczająco daleko, ale przy okazji wychwyciłem, że samo "płomieni" niepotrzebnie się powtarza także dzięki za zwrócenie uwagi :D
  • Kocwiaczek pół roku temu
    AtamanRozhovorny nie mówię że było blednie:) tylko unikniesz wtedy powtórki sie-sie.
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Kocwiaczek ale będzie błąd
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Kocwiaczek tak samo w zapisie wypowiedzi by się pojawił, gdyby zastosować podane przez Ciebie zmiany
  • Raven18 pół roku temu
    Rzeczywiście, klimaty nie do końca moje, ale 5 ode mnie za tak świetne dopracowanie w kwestii słownictwa i oddania takiej ... wiarygodności czasów :D
    Przeczytam na pewno kolejne
  • AtamanRozhovorny pół roku temu
    Dzięki, cieszę się, że mimo wszystko udało mi się przekonać Cię do dalszej lektury :D
  • Shogun 5 miesięcy temu
    Kurcze, jest świetnie. Słownictwo nadaje doskonałego klimatu, jak i dodaje wiarygodności tamtych czasów. Czytając, będę miał okazję zapoznać się z tym słownictwem. Co prawda niektóre słowa znam, ale są też takie, które widzę pierwszy raz. Dobrze oddałeś jakie był stosunki polskiej szlachty do kozaków w tamtym czasie. Poza tym ciekawie rozpoczynająca się powieść historyczna zachęcająca do dalszego czytania, choć mnie, miłośnika historii zachęcać nie trzeba :D. Ode mnie zasłużone 5. Zabieram się za kolejną część.
    Pozdrawiam :).
  • AtamanRozhovorny 5 miesięcy temu
    Dzięki, cieszę się, że udało mi się uzyskać tak pozytywny odbiór :)
  • Kapelusznik 5 miesięcy temu
    Jestem pod wrażeniem
    Świetne opisy, dobrze poprowadzony dialog, zwięzła ale w dobrym tempie płynąca akcja.
    Ho ho ho
    Naprawdę ładnie - naprawdę ładnie powiadam
    5
    I chylę cylindra przed warsztatem
    Kapelusznik
  • AtamanRozhovorny 5 miesięcy temu
    Dzięki, mam nadzieję, że kolejne rozdziały równie przyjemną lekturę zapewnią :)
  • maciekzolnowski 5 miesięcy temu
    To się po prostu czyta, a to już bardzo, bardzo dużo! Pięknie operujesz językiem, stylizujesz umiejętnie i malarsko, prawie jak Matejko albo inny Riepin. "Piątka"!
  • AtamanRozhovorny 5 miesięcy temu
    Wow, dzięki! :D
  • Tjeri 5 miesięcy temu
    Zaczęłam czytać parę dni temu, przeczytałam dwie pierwsze części i szykowałam się do komentu zbiorowego. Ano trudno.

Napisz komentarz

Zaloguj się, aby mieć możliwość komentowania