Pałac w Pieniawie wita
Zdzisław i Akira zwiedzali Polskę. W ten upalny letni dzień wybierali się do pałacu w Pieniawie. To tam, gdzie w 1827 roku spędził kilka dni Juliusz Słowacki. Trzy godziny jazdy z Krakowa.
Ależ piękna ta aleja drzew, która prowadzi do pałacu!
Była to niedziela, przed budynkiem dobiegała końca jakaś impreza. Wszędzie stały niedbale zaparkowane samochody, a pawilonik parkowej kawiarni zapchany był ludźmi. Rozbiegane dzieci jadły lody a dorośli dymili papierosy. Choć kawiarnia go nie sprzedawała, pachniało wszędzie piwem. Przed samym wejściem do pałacu ustawiony był wielki żółty szyld. Przejeżdżając obok samochodem Zdzisław z Akirą nie doczytali jego treści, ale najwyraźniej był to jakiś lokalny konkurs czy turniej. Stało tam nawet podium dla zwycięzców.
Zdzisław zaparkował i udał się do pałacu w poszukiwaniu recepcji, a męża zostawił w samochodzie. Recepcję znalazł zaraz przy wejściu po prawej, ale niestety była zamknięta na trzy spusty. Szczęśliwym trafem przechodziła właśnie obok jakaś młoda kobieta. Zdzisław grzecznie przedstawił się: „Dzień dobry pani, jakież to piękne miejsce. Moje nazwisko Zdzisław Podolewski, mam u państwa dziś na noc rezerwację”. Dziewczę rzuciło na niego okiem i bez słowa, nie zatrzymując się, wskazało palcem restaurację. Do Zdzisława dotarło, że osoba ta tu nie pracuje, była gościem w restauracji i wracała właśnie z toalety. Poczuł się głupio, ale no cóż, zdarza się.
W restauracji było gorąco i duszno, panował ogromny rejwach, wszystkie stoliki były zajęte. Zatrzymał kelnerkę niosącą ogromny kotlet schabowy z frytkami i mizerią.
„Zadzwonię do Haliny, niech pan czeka”.
Po kilku minutach oczekiwania pojawiła się stanowczo oziębła kobieta w średnim wieku i bez słowa podsunęła Zdzisławowi hotelową kartę meldunkową do wypełnienia. „Karta czy gotówka? Faktura czy paragon?”. Nieco zbity z tropu Zdzisław zbliżył kartę do terminala. Osiemset złotych. Zaszeleściły papierki. „Apartament jest na piętrze”. Podała klucze i wyszła.
Zdzisław i Akira byli razem od trzydziestu lat. Poznali się przypadkiem, w Muzeum Sztuk Azjatyckich w Singapurze. Mieszkali w Arizonie, Zdzisław wykładał teorię muzyki na lokalnym uniwersytecie, a Akira był prawnikiem emigracyjnym. Co roku jeździli latem po Polsce i zamieszkiwali w przeróżnych dworach, zamkach i pałacach. Znali ich już całe tuziny, od Krasiczyna, Baranowa Sandomierskiego, przez Niepołomice, Niedzicę, Mosznę, Czochę, Jabłonną, Radziejowice, Oporów, Uniejów, Lubostroń, Rydzynę, Golub-Dobrzyń, Walewice, aż po mniejsze rezydencje, jak Antonin, Dobrzyca czy Małków. Każde z tych miejsc miało swój urok, w kilku miejscach straszyły nawet duchy, a w kilku z nich za żadną cenę nie zgodziliby zatrzymać się ponownie.
Zdzisław z Akirą wnieśli na górę walizki po czym udali się na kolację. Już teraz dużo mniej gwarna, pałacowa restauracja oferowała potrawy z dzika, jelenia, zająca, kuropatwy i perliczek. Kotlet schabowy nazywał się „szlachecki” a wątróbka była „po radziwiłłowsku”. Nasi bohaterowie nie mieli w planach konsumowania okolicznych saren, zajęcy ani żadnych wątróbek drobiowych. Zamówili pierogi ruskie.
Apartament był dość pokaźny, było w nim gorąco i pachniało stęchlizną. Wyglądało na to, że od miesięcy nikt tu się nie zatrzymywał. Internet działał, a Akira był już zajęty sprawami zawodowymi. Zdzisław natomiast otworzył okna, zmagając się z trzeszczącymi starymi zawiasami. Chyba od lat nikt tych okien nie otwierał. „Jak miło zatrzymać się w hotelu, w którym da się otworzyć okna”, pomyślał Zdzisław.
W sypialni były ładne stylowe meble, drogi dywan i kilka artystycznych cacuszek z importu zakupionych jeszcze w czasach PRL. Pewnym problemem okazało się łóżko, które było po prostu krótkie. Niski i szczupły Akira nie narzekał - jego zawsze przerażały tylko te ogromne polskie poduszki. To Zdzisław będzie musiał spać z nogami zgiętymi w kolanach. Łazienka świeciła intensywnym kolorem różowym, w kafelkach lastrykowych z lat osiemdziesiątych. By do niej wejść trzeba było starać się nie potknąć o dwa stopnie różnej wysokości, jeden, wyższy, przy samym wejściu do łazienki i drugi, wyższy, przy toalecie. W nocy trzeba będzie o tych schodkach pamiętać. Telefon w pokoju był, ale nie działał, podobnie było z miniaturową lodówką. Do dyspozycji gości były cztery butelki wody „Mazowszanki”, jak to w Polsce, gazowanej i niegazowanej. Na stoliku nasi bohaterowie znaleźli nieco wyblakłe instrukcje co do śniadania i doby hotelowej.
O osiemnastej zamknięto restaurację, a jedzące lody dzieci wraz z ich palącymi papierosy rodzicami wsiadły w samochody i opuściły park. Cały obiekt należał już wyłącznie do Zdzisława i Akiry. Na to właśnie czekali. Udali się na spacer i zwiedzanie.
W przeciwieństwie do naprawdę imponującej fasady frontowej z korynckimi kolumnami, znanej Polakom z kilku filmów, tył pałacu był zaniedbany, szary i brzydki. Był tu stawek i rzeczka, jakieś połamane stare płoty, chaotyczne ścieżki i dróżki. Park najwyraźniej rozparcelowano w czasach komunizmu, w sposób głupi i okrutny. Duża część parku znajdowała się po lewej stronie pałacu, ale i tu wiele drzew było połamanych, ściętych lub uschniętych, a wszędzie porozstawiano poprzeczki do skakania i ćwiczeń dla koni, bo przecież Pieniawa to przede wszystkim stadnina. W parku Zdzisław i Akira znaleźli też kilka barokowych pomników w opłakanym stanie. To o nich pisały turystyczne przewodniki, nie wspominając słowem o ich mizernej kondycji.
Panował błogi spokój. „Jak dobrze, że uciekliśmy na wieś, mam już naprawdę dość polskich miast”, powiedział po angielsku Akira. „I jakie świeże lekkie powietrze, wreszcie możemy odetchnąć” dodał Zdzisław. Pochodzili po pozostałościach parku, tego wieczora był naprawdę nastrojowy zachód słońca, sfotografowali pałac i parę pasących się koni.
Powoli robiło się ciemno. Postanowili pochodzić po budynku, większość pomieszczeń była zamknięta, ale marmurowa klatka schodowa i ogromna barokowa sala balowa wyglądały naprawdę imponująco. Uwagę przyciągała ogromna donica z delfskich kafelków. Unikat. Wyszli na chwilę na zewnątrz, by zobaczyć, jak pałac jest oświetlony nocą, ale w mgnieniu oka uciekli do środka, bo ktoś na skraju posesji zaczął palić śmieci i cuchnęło okropnie jakąś trującą chemią. Cały pałac był spowity żółtym trującym dymem. Poczuli się nagle jakby byli w przemysłowych prowincjach Chin. Zdzisław pobiegł na górę i pośpiesznie pozamykał wszystkie okna.
Gdy szli już spać, usłyszeli hałas w holu na zewnątrz. Na klatce schodowej rozmawiano głośno w jakimś obcym języku. Nowi goście weszli na górę, zamknęli drzwi do swej sypialni, po czym zapadła kompletna cisza.
Mimo krótkiego łóżka Zdzisław i Akira spali tej nocy dobrze. Wstali o ósmej i udali się na śniadanie. Po śniadaniu planowali pochodzić po parku, wziąć prysznic i pojechać do Torunia.
W restauracji siedziała przyjemna grupa staruszków rozmawiających w jakimś obcym języku. Na jednym ze stolików były dwa nakrycia, z dwoma dużymi talerzami z plasterkami szynki, białego sera i szynki, jak również pakieciki masła i marmolady, a także jeden pokrojony pomidor. „Trochę jak w sanatorium”, pomyślał Zdzisław.
I tu nastąpiło nagle nastąpiło coś, co wytrąciło naszych bohaterów z ich wakacyjnej błogości.
Gdy zasiedli do stołu przyjrzeli się talerzom bliżej. Na śniadaniu Zdzisława, na serze i na szynce siedziały dwie grube muchy i delektowały się śniadaniem! Natomiast nad talerzem Akiry latały trzy inne, które najwyraźniej właśnie poderwały się do lotu, spłoszone obecnością naszych bohaterów. Ciekawe jak długo te muchy tam siedziały? Może od szóstej rano? Zdzisław chwycił talerze i pobiegł do kuchni. Natknął się tam na starszego mężczyznę, który przybrał jednoznaczną postawę dydaktyczną: „Ależ proszę pana, o co panu chodzi, czy pan tego nie rozumie, przecież biorąc po uwagę nasze położenie tu na wsi, nic na muchy poradzić nie możemy.” Po chwili zmienił chyba zdanie, bo westchnął głęboko i dodał: „No dobrze już, niech panowie poczekają”. Zdzisław wrócił do restauracji, a pani kelnerka przyniosła dwa identyczne zestawy śniadaniowe i postawiła jest bez słowa na stole.
Akira i Zdzisław pomyśleli o tym samym. „Czy przyniosła nam po prostu te same talerze?!”
Akira był zszokowany, a Zdzisław oburzony. Akira nie rozumiał jak spokojnie Polacy zachowują się w tego typu sytuacjach. Obsługa najwyraźniej niczym się nie przejmowała, a klient nie wiedział jak w sposób kulturalny wyrazić swe oburzenie. Muchy na talerzu to przecież totalny skandal. Słowo „przepraszam” w ogóle nie padło. Chodziło tu najwyraźniej o jakieś skomplikowane relacje z tak zwanymi „ludźmi pracy”, gdzie w absolutnie każdej sytuacji wymagany był przede wszystkim szacunek ze strony klienta, co uniemożliwiało otwarte porozumiewanie się. Wykład o „niezrozumieniu sytuacji” jakiego udzielono Zdzisławowi wskazywał na to, że nisko urodzeni Zdzisław i Akira byli łaskawie dopuszczeni do mieszkania w pałacu i zamiast narzekać na cokolwiek, powinni uczyć się dobrych manier i siedzieć cicho. Najwyraźniej Pieniawa tylko w Internecie była ekskluzywnym hotelem. Na miejscu była po prostu domem wczasów pracowniczych albo miejscem, dokąd wysyła się dzieci na kolonie.
Na śniadanie Zdzisław i Akira wypili tylko kawę. Patrzący na to wszystko obcokrajowcy zamilkli i w restauracji zapanowała jakaś niełatwa cisza.
By odetchnąć po porannej scysji, nasi bohaterowie udali się na spacer. Na łąkach pasły się konie i latały tłuste muchy, pewnie też odpoczywające po śniadaniu. Odpoczynek ten niestety nie trwał długo, bo ktoś nagle zaczął jeździć po polu hałaśliwym traktorem. Poszli więc na górę do pokoju.
Nie komentując już więcej niczego, bo pewnie współczuł trochę Zdzisławowi, Akira udał się pod prysznic. Po chwili wyszedł z łazienki i powiedział coś, co zdefiniuje pałac w Pieniawie na całe lata:
„Nie ma wody”. There is no water.
Zdzisław pobiegł pędem na dół, by dowiedzieć się co się dzieje, a Akira udał się z powrotem do łóżka i czytał sobie powieść Ocean Vuonga „On Earth We Are Briefly Georgous.” Recepcja była oczywiście zamknięta, Zdzisław znalazł kogoś w kuchni. „Pani kierowniczka powiedziała, że jest awaria”. Zdzisław nie wiedział, co robić dalej. U podnóża marmurowych schodów zobaczył starszą panią, należącą do owej zagranicznej grupy. Rozmawiała po polsku z jakąś kobietą. To była ta kierowniczka.
„Jest awaria, przyjechali panowie i będą reperować. Za chwilę będzie woda. Otworzę wszystkie sale do zwiedzania, można sobie chodzić. Przyjdzie przewodniczka i oprowadzi.”
Zdzisław zamienił parę słów ze starszą panią. Okazało się, że byli ze Szwecji, przywiozła znajomych do Polski na wakacje. Siedziała teraz na barokowej ławie w holu, czekając na przewodniczkę. Jej grupowicze byli w pokoju na górze. Mieli szczęście, bo prysznic wzięli raniutko, przed śniadaniem.
Minęło trochę czasu. Zdzisław kursował między parterem a piętrem, monitorując sytuację. Telefon przecież nie działał. Była najpierw godzina dziewiąta, potem dziesiąta, potem jedenasta. Nie było ani przewodniczki, ani wody, ani kierowniczki. Starsza pani ze Szwecji cierpliwie siedziała na ławie w holu, a Akira odłożył książkę i zdecydował się po prostu spać. Zdzisław udał się na samotne zwiedzanie otwartych wnętrz. Były to puste, ziejące smutkiem sale pałacowe, w których już od dziesięcioleci nie działo się nic. Jakieś szkielety historii. Otwierano te sale raz dziennie na godzinę i opowiadano historię o Juliuszu Słowackim, który zatrzymał się w pałacu na kilka dni.
Gdy Zdzisław opuszczał sale muzealne do pałacu wchodziła właśnie hałaśliwa szkolna grupa dziesięciolatków. Nie wiadomo skąd pojawiła się też nagle pani przewodniczka. Starsza pani ze Szwecji dołączyła do grupy. Zdzisław natomiast definitywnie nie był w nastroju do żadnego zwiedzania. Czuł się brudny, zmęczony i głodny. Na zewnątrz słychać było jakieś pompowanie i dyskusje kilkuosobowej komisji, palącej papierosy.
Było południe. Byli już spakowani. Zastanawiali się, czy po prostu wyjechać, był to już czas na wymeldowanie się z hotelu. Chcieli przed wyjazdem choć umyć ręce i skorzystać z toalety. Akira tracił powoli cierpliwość, nie był do takich sytuacji przyzwyczajony. Zaczął protestować, że po co jeździć do tak głupich miejsc, gdzie na śniadaniu siedzą obleśne muchy a w łazience nie ma wody. I jeszcze płacić setki dolarów za jakiś kolejny pieprzony „hotel butikowy”. Zdzisław nie wiedział, co mu na to odpowiedzieć, sam czuł się potwornie zmęczony ciągłym bieganiem na dół i szukaniem obsługi. Obaj dobrze wiedzieli, że w Japonii, skąd pochodził Akira, taka sytuacja spotkałaby się z diametralnie inną reakcją ze strony właściciela i pracowników hotelu. Zdzisław zbiegł więc znów na dół w poszukiwaniu kierowniczki. Męczyło go pytanie, czy ktoś tu w Pieniawie ma choć odrobinę wstydu. Skierował się do budynku administracji na samym końcu posesji. To pewnie tam jest pani kierownik. Budynek pełen był biur stadniny koni, w których przed komputerami siedzieli palący papierosy mężczyźni. Cały ten budynek to była jakaś wielka palarnia, coś w rodzaju ludzkiej wędzarni. Panowie byli jednak bardzo mili i uprzejmie wskazali biuro kierowniczki. Nie było jej w biurze, robiła sobie kawę w kuchni i jadła ciasto z kremem. Spojrzała na Zdzisława, uśmiechając się filuternie:
„A, to pan. Woda już jest, możecie się teraz kochani panowie razem pluskać”.
Zdzisław pobiegł do pałacu. Odczuwał ulgę, że za pół godziny stąd wyjadą.
Akira przekręcił kran w prysznicu i w umywalce. Najpierw rozległ się jakiś przerażający gruźliczy kaszel, który trwał około cztery minuty, a potem wylała się z kranów brudna brązowa maź. Lała się i charkała przez następne dziesięć minut, po czym zaczęła lekko zmieniać kolor i konsystencję. W pewnym momencie można było uznać, że z kranu leci woda. Zbliżała się godzina trzynasta. Byli głodni. Zdzisław udał się pod prysznic. Woda była zimna, a na dodatek ciurkała powoli z przestarzałej komunistycznej prysznicowej słuchawki. Czekanie na ciepłą wodę zajęłoby następną godzinę. Akira postanowił odpuścić sobie prysznic, umył tylko twarz i zęby. Znieśli na dół bagaże. Na recepcji znów nie było nikogo, choć były tam dziś rozstawione mydełka „Pani Walewska” i perfumy „Słowacki”.
Przed wyjazdem Zdzisław postanowił udać się do biura pani kierowniczki. Chciał po prostu wyrazić swe rozczarowanie całym pobytem w Pieniawie. Pani kierowniczka przerwała mu w połowie zdania. Miała bowiem coś zupełnie innego do zakomunikowania:
„Panie Podolewski, widziałam i mam wszystko na monitoringu. Panowie nieźle się tu u nas rozgościli i chodzili sobie w nocy po parku i po budynku. Myślę, że nie ma o czym rozmawiać. Sprawa śniadania była szybko załatwiona, a sprawa wody nie była od nas zależna.”
Miała absolutną rację. Zgadza się, Zdzisław był tu tylko gościem.
„Kochanie, poszukajmy jakiejś Żabki”, powiedział wsiadając do samochodu Akira.
Napisz komentarz
Zaloguj się, aby mieć możliwość komentowania