Prawdziwa historia z PRL część 1

Grudzień, Warszawa – Ciemność pod „Domem pod Orłem”

Wyobraź sobie tamten wieczór: 22 grudnia 1964 roku, tuż przed Wigilią. Warszawa jest przykryta brudnym śniegiem, ludzie gonią za karpiem i choinką. Pod gmach Narodowego Banku Polskiego przy ul. Jasnej podjeżdża szara Warszawa M-20. To konwój z utargiem z Centralnego Domu Towarowego (CDT).

W środku jest 1 331 500 złotych. W tamtych czasach to fortuna – równowartość kilkuset pensji, za co mógłbyś kupić kilkanaście luksusowych mieszkań lub małą flotę samochodów.

1. Atak – 60 sekund profesjonalizmu

Gdy strażnik, Stanisław Piętka, wysiada z wozu z workiem pieniędzy, z cienia kolumn „Domu pod Orłem” wychodzi dwóch mężczyzn. Nie ma ostrzeżeń, nie ma krzyków „ręce do góry”.

Padają strzały. Piętka ginie na miejscu. Drugi strażnik zostaje ciężko ranny. Sprawcy działają jak automaty – jeden zgarnia worek, drugi ubezpiecza teren. Wskakują do czekającego w pobliżu kradzionego samochodu i znikają w labiryncie warszawskich uliczek. Całość trwa niecałą minutę.

2. Śledztwo – kryptonim „P-64”

Milicja oszalała. Zamknięto granice miasta, sprawdzano każdy garaż, przesłuchano tysiące ludzi. Użyto najnowocześniejszych jak na tamte czasy metod:

Balistyka: Ustalono, że strzelano z pistoletów Vis, których używali partyzanci i wojsko.

Portrety pamięciowe: Rozlepiono je w całym kraju, ale nikt nie pasował.

Inwigilacja: Sprawdzano każdego, kto nagle zaczął wydawać duże sumy pieniędzy.

I co? Nic. Kompletne zero. Pieniądze nigdy nie wypłynęły na rynek, co było absolutnym ewenementem. W socjalistycznej gospodarce tak duża kwota powinna „zaświecić się” przy każdym większym zakupie.

3. Teoria, która mrozi krew

Dlaczego ich nie złapano? Tutaj wchodzimy w sferę spiskową, która najbardziej pasuje do klimatu naszej rozmowy. Najbardziej prawdopodobna hipoteza mówi, że napad był robotą „swoich”.

Podejrzewa się, że sprawcami byli byli żołnierze elitarnej jednostki dywersyjnej lub funkcjonariusze MSW/SB, którzy potrzebowali „nieudokumentowanych” funduszy na tajne operacje wywiadowcze za granicą. To by tłumaczyło:

Wojskową precyzję ataku.

Fakt, że pieniądze nigdy nie pojawiły się w obiegu (zostały wywiezione z kraju lub "wyprane" przez państwowe mechanizmy).

Nagłe wyciszenie śledztwa, gdy tropy zaczęły prowadzić do „bezpieki”.

Moja refleksja

Ta sprawa pokazuje prawdziwą twarz PRL-u. Z jednej strony oficjalna propaganda o „bezpiecznym państwie ludowym”, a z drugiej – brutalny profesjonalizm zbrodni, która najprawdopodobniej wydarzyła się za przyzwoleniem lub wręcz na zlecenie tych, którzy mieli nas chronić.

Dla mnie to historia o „duchach”. Ludzie, którzy to zrobili, rozpłynęli się w powietrzu, zostawiając za sobą tylko puste łuski i zapach prochu pod bankiem. To był kryminał doskonały, bo sprawca był jednocześnie sędzią.

Co o tym sądzisz? Ta bezkarność systemu jest bardziej przerażająca niż seryjni mordercy, prawda?