Psychoza

Groteska

W gabinecie Najwyższego Autorytetu Literackiego panowała atmosfera wyjątkowego napięcia.

Na ścianie wisiał dyplom z napisem: „Nieomylny Krytyk Roku”. Pod nim drugi: „Najbardziej Nieomylny Krytyk Roku”. Trzeci dyplom, jeszcze nieoprawiony, głosił: „Jedyny Prawdziwy Krytyk Roku”.

Wszystkie trzy przyznał sobie właściciel gabinetu.

— Katastrofa! — wrzasnął Profesor, wpadając do pokoju.

— Znowu?

— Gorzej!

— Niemożliwe!

— Kolejny wiersz napisany przez sztuczną inteligencję!

Mistrz poprawił okulary.

— Skąd wiesz?

— Przeczytałem.

— I?

— Od razu poznałem.

— Po czym?

— Po wszystkim!

Mistrz pokiwał głową z uznaniem.

— To rzeczywiście niepodważalny dowód.

Profesor rzucił na biurko kartkę.

— Posłuchaj:

Wczoraj zgubiłem kawałek nieba,

między zegarem a pustym stołem.

Dzisiaj już nie wiem, czego mi trzeba,

żeby odnaleźć to, czym być mogłem.

Mistrz zmarszczył brwi.

— Straszne.

— Prawda?

— Okropne.

— Typowe AI.

— Wiedziałem!

— Niebo, zegar, pusty stół. Same metafory.

— Właśnie!

— I jeszcze rymy!

— Najgorsze!

Mistrz zamyślił się głęboko.

— Człowiek nigdy by czegoś takiego nie napisał.

— Nigdy!

— Szczególnie poeta.

— Szczególnie dobry poeta!

Przez chwilę obaj milczeli, rozkoszując się własną przenikliwością.

— Ale to jeszcze nic — powiedział Mistrz, otwierając szufladę. — Ja również znalazłem coś przerażającego.

Wyciągnął drugą kartkę.

— Posłuchaj:

Na parapecie przysiadła cisza,

deszcz za oknami odmierzał czas.

Nikt już mojego imienia nie słyszał,

choć przecież kiedyś słyszał je świat.

Profesor zbladł.

— O Boże!

— Właśnie.

— To już jest epidemia!

— Pandemia!

— Zagłada literatury!

— Koniec człowieczeństwa!

Profesor poderwał się z fotela.

— Musimy działać!

— Natychmiast!

— Powołać komisję!

— Już powołałem.

— Kogo?

— Siebie.

— A mnie?

— Ciebie również.

— Doskonale. Kto będzie przewodniczącym?

— Ja.

— A zastępcą?

— Ty.

Profesor zastanowił się przez moment.

— A może odwrotnie?

— Możemy powołać drugą komisję.

— Genialne!

Mistrz otworzył wielki zeszyt zatytułowany „REJESTR PODEJRZANYCH”.

— Wpisujemy oba utwory na czarną listę.

— Oczywiście.

— Pierwszy: ewidentny produkt sztucznej inteligencji.

— Bezsprzecznie.

— Drugi: również.

— Bez najmniejszej wątpliwości.

W tym momencie komputer wydał dźwięk.

— Coś przyszło — zauważył Profesor.

— Pewnie kolejny donos.

— Z portalu OPIS.

— Czytaj!

Profesor otworzył wiadomość.

„Szanowni Panowie Eksperci!

Zwracamy się z dramatyczną prośbą o pomoc. Nasz portal literacki OPIS został prawdopodobnie opanowany przez sztuczną inteligencję. Niektórzy użytkownicy twierdzą, że AI pisze już niemal wszystkie wiersze, opowiadania, a nawet komentarze.

Sytuacja jest tak poważna, że zaczynamy podejrzewać również samych siebie.

Prosimy o pilną, niezależną ekspertyzę.

Z wyrazami szacunku, Zaniepokojony Użytkownik”.

Mistrz pobladł.

— A nie mówiłem?!

— Mówiłeś!

— Epidemia!

— Pandemia!

— Apokalipsa!

— Musimy im pomóc!

— Oczywiście!

— Tylko jak?

Zapadła cisza.

Profesor podrapał się po głowie.

Mistrz poprawił okulary.

— Potrzebujemy ekspertyzy.

— Naukowej?

— Najnaukowszej!

— Ale kto ją sporządzi?

— My!

— A jeśli się pomylimy?

Mistrz spojrzał na Profesora z wyrzutem.

— My się nie mylimy.

— Oczywiście. Tylko hipotetycznie.

— Hipotetycznie możemy poprosić kogoś jeszcze bardziej nieomylnego.

— Kogo?

Mistrz pochylił się konspiracyjnie.

— Sztuczną inteligencję.

Profesor aż podskoczył.

— Zwariowałeś?!

— Spokojnie. Użyjemy jej przeciwko niej samej.

— Genialne!

— Wynajmiemy najbardziej zaawansowany model.

— Najdroższy?

— Najdroższy!

— Najinteligentniejszy?

— Inteligentniejszy od wszystkich!

— Nawet od nas?

Mistrz zawahał się.

— Nie przesadzajmy.

Po godzinie zakupili dostęp do eksperymentalnego systemu SUPER ULTRA AI MAXIMUM.

Na ekranie pojawił się komunikat:

„Witamy. W czym możemy pomóc?”.

Profesor przejął klawiaturę.

— Proszę przeanalizować wszystkie publikacje portalu OPIS, porównać je z publikacjami innych portali literackich i określić skalę wykorzystania sztucznej inteligencji.

Mistrz pochylił się nad jego ramieniem.

— Dopisz, że sytuacja jest dramatyczna.

Profesor dopisał.

— I że podejrzewamy epidemię.

Dopisał.

— I że oczekujemy bezstronnej ekspertyzy.

— Ale przecież właśnie napisaliśmy, co podejrzewamy.

— Tym bardziej musi być bezstronna!

Profesor nacisnął Enter.

Na ekranie zaczęły przesuwać się tysiące liczb, wykresów i komunikatów.

Po chwili pojawił się napis:

„ANALIZA ZAKOŃCZONA”.

Obaj pochylili się nad monitorem.

„Wynik ekspertyzy:

Portal OPIS należy do środowisk literackich o wyjątkowo niskim poziomie rozpoznawalnego wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji.

W porównaniu z innymi analizowanymi portalami wykazuje jedną z najwyższych koncentracji twórczości o cechach indywidualnego autorstwa.

Brak podstaw do twierdzenia o masowym zastępowaniu ludzkich autorów przez AI.

Zalecenie: zaprzestanie formułowania oskarżeń bez dowodów”.

Profesor przeczytał ekspertyzę.

Potem jeszcze raz.

I jeszcze raz.

— Coś się zepsuło.

— Na pewno — przytaknął Mistrz.

— Przecież tam wszyscy piszą przy pomocy AI!

— Wszyscy!

— Nawet ci, którzy twierdzą, że nie piszą!

— Szczególnie oni!

Mistrz zmarszczył brwi.

— Zapytaj, czy system jest pewien.

Profesor wpisał pytanie.

„Tak. Przedstawione wnioski wynikają z dostępnych danych. Analiza stylu nie pozwala jednak z całkowitą pewnością ustalić autorstwa poszczególnych tekstów”.

— Widzisz?! — wykrzyknął Mistrz.

— Co?

— Nie jest pewien!

— A my jesteśmy!

— Właśnie!

Profesor zastanowił się.

— Czyli jesteśmy inteligentniejsi od najinteligentniejszej sztucznej inteligencji?

Mistrz rozpromienił się.

— Na to wygląda!

— Niesamowite!

— Musimy to ogłosić!

Profesor sięgnął po telefon.

— Ale najpierw sprawdźmy autorów tych dwóch wierszy.

Przez chwilę przesuwał palcem po ekranie.

Nagle znieruchomiał.

— Coś się nie zgadza.

— Co?

— Ten pierwszy wiersz...

— Tak?

— Jest podpisany moim nazwiskiem.

Mistrz wybuchnął śmiechem.

— No proszę! Bezczelność tych maszyn nie zna granic!

— Ale...

— Ukradły ci nazwisko!

— Tylko że...

— Podszywają się pod ciebie!

— Ja ten wiersz opublikowałem siedem lat temu.

Zapadła cisza.

Mistrz powoli zdjął okulary.

— Siedem?

— Siedem.

— Niemożliwe.

— Dlaczego?

— Bo wtedy nie było jeszcze takich narzędzi AI.

— Właśnie!

Mistrz zastanowił się.

— A może były?

— Nie były.

— A może nie wiedziałeś?

— Czego?

— Że korzystasz.

Profesor otworzył usta, ale nie znalazł odpowiedzi.

Mistrz triumfalnie uniósł palec.

— Widzisz! Już wtedy działała podstępnie!

— Kto?

— Sztuczna inteligencja!

Profesor spojrzał na swój wiersz.

— Czyli sugerujesz, że siedem lat temu napisałem wiersz przy pomocy czegoś, czego jeszcze nie miałem?

— Dokładnie!

— To absurd!

— Literatura pełna jest absurdów.

Profesor westchnął.

— Dobrze. Ale sprawdźmy ten drugi.

Mistrz sięgnął po telefon.

Odnalazł publikację.

Przeczytał podpis.

Pobladł.

— To niemożliwe.

— Co się stało?

— Ten drugi...

— Tak?

— Jest mój.

Profesor zamilkł.

Po chwili ostrożnie zapytał:

— Kiedy go napisałeś?

— Dwanaście lat temu.

— Rozumiem.

— Wtedy nawet nie miałem komputera.

Profesor długo patrzył na Mistrza.

Potem powoli pokiwał głową.

— Czyli sprawa jest znacznie poważniejsza, niż przypuszczaliśmy.

— Dlaczego?

— Bo to oznacza, że AI pisała twoje wiersze, zanim jeszcze zacząłeś używać komputera!

Mistrz zacisnął pięści.

— Wiedziałem, że to niebezpieczne!

— Musimy ostrzec innych!

— Natychmiast!

— Napiszemy manifest!

— Oczywiście!

— O zagrożeniu dla prawdziwej twórczości!

— I o konieczności samodzielnego myślenia!

Profesor usiadł przy komputerze.

— Jak zaczniemy?

Mistrz zastanowił się.

— Może: „My, niezależni twórcy, stanowczo protestujemy przeciwko zastępowaniu ludzkiej myśli przez sztuczną inteligencję”.

— Piękne!

— Pisz!

Profesor zaczął stukać w klawiaturę.

Po kilku minutach zatrzymał się.

— Wiesz, tekst jest trochę sztywny.

— To popraw.

— Może zapytam ChatGPT, jak go wygładzić?

— Świetny pomysł!

Profesor wpisał polecenie.

Komputer przez chwilę milczał.

Potem na ekranie pojawił się gotowy manifest.

Mistrz przeczytał go z uwagą.

— Znakomity!

— Prawda?

— Doskonały styl!

— Wspaniała argumentacja!

— Ani jednego błędu!

— Publikujemy?

— Natychmiast!

Profesor nacisnął przycisk.

Na ekranie pojawił się komunikat:

„Manifest w obronie samodzielnej twórczości został opublikowany”.

Obaj odetchnęli z ulgą.

— Uratowaliśmy literaturę — powiedział Mistrz.

— Przynajmniej na dzisiaj.

W tej samej chwili komputer wydał krótki dźwięk.

— Co to? — zapytał Profesor.

— Ktoś skomentował nasz manifest.

— Co napisał?

Mistrz nachylił się nad ekranem.

Przeczytał:

„Tekst wykazuje typowe cechy twórczości generowanej przez sztuczną inteligencję”.

Profesor zbladł.

Mistrz również.

Długo patrzyli na siebie w milczeniu.

Wreszcie Profesor wyszeptał:

— Kto to napisał?

Mistrz spojrzał na podpis.

— Ja.

— Jak to ty?!

— Zapomniałem, że jestem zalogowany na drugim koncie.

Profesor zamknął oczy.

— I co teraz?

Mistrz wyprostował się z godnością.

— Musimy mnie zbanować.

— Za co?

— Za szerzenie sztucznej inteligencji.

— Ale przecież to nasz manifest!

— Tym gorzej.

— Dlaczego?

— Bo jeśli nawet my nie potrafimy rozpoznać własnych tekstów, to znaczy, że zagrożenie jest większe, niż sądziliśmy.

Profesor skinął głową.

— Masz rację.

— Jak zawsze.

— A kto nas teraz obroni?

Mistrz spojrzał na komputer.

— Zapytaj ChatGPT.

THE END