Rozmówki polsko—podlaskie
Ostatnio wiele mówi się o Podlasiu; raz dobrze, a raz źle. W "Rozmówkach...." nie zamierzam dołączać do konsylium obradującego nad "Zielonymi Płucami Polski", a jedynie po prostu je "osłuchać". Istnieje całe mnóstwo słowników gwary podlaskiej, jednak - przynajmniej z tego, co mi wiadomo - nigdy jeszcze nie opublikowano rozmówek polsko-podlaskich. Nieśmiało spróbuję wypełnić tę dotkliwą lukę. Powiedzmy od razu, że to niełatwe zadanie. Nie ma jednego Podlasia i jednej podlaskiej gwary. Podlasie było i w jakiejś mierze, wciąż jest tyglem kultur i języków. Inaczej mówi się i myśli na wschodzie i północy, a inaczej na zachodzie i południu regionu. Inaczej mówią i myślą młodzi, a inaczej starsi. Ponadto Podlasie i jego gwarę nader często uznaje się za synonimy zaścianka i "wieśniactwa". W "Rozmówkach" stronię od dyskusji na ten temat, chcąc zaproponować jedynie poznanie sposobu mówienia, a więc także rozumowania Podlasia. Można go aprobować albo nie, wyśmiewać albo lubić, ale spróbujmy z nim porozmawiać, jeśli nawet ma to być gwałtowna kłótnia. Dla ułatwienia podzieliłem "Rozmówki" na działy tematyczne.
Pogoda
bez przerwy pada deszcz— pogieła
będzie burza — chmura idzie
leje jak z cebra — ulej
wiatr wieje — wiater wieje
wieje mrozem — cuguje
złowrogo się chmurzy — ściana stoi
zimno — ziuli
zmarznę — ośtybnieje
Kulinaria
bochenek chleba — bułka chleba
babka ziemniaczana — kugieł
chałka — bułka warkoczówka
dowolne ciasto — bułka
kawałek dowolnej potrawy, a nawet jakiegokolwiek przedmiotu (np. ciasta, kiełbasy, ale też noża czy okularów)— skrzydelek/skridelek
Nie wiem, ale może zjadłbym.... — może wezme dzie czego....
Motoryzacja
jedzie autobus — samochod leci
jedzie samochód — jedzie taksowka
Zakazy dla niegrzecznych dzieci
nie baw się urządzeniami elektrycznymi — nie pśtrykaj
nie biegaj — nie lataj
nie drzyj książek, gazet etc. — nie taśmuj
nie dudnij, nie bębnij, nie uderzaj — nie pśtękaj
nie hałasuj — nie boksuj
nie krzycz — nie wiszcz
nie rozrabiaj — nie rozpustuj
nie tłucz głośno przedmiotami — sie nie łempaj
Uczucia
tęsknię za tobą — nudzieje do ciebie
zależy mi na tobie — ja ciebie szkoduje
Różnice zdań i kłótnie
chyba zwariowałeś — zdurniał musi chiba
jesteś głupi — jake wszystke mondre stali
nie wierzę w to — prawda była
Komentarze (19)
Gwary...
Czy zostanie ślad za 1000lat.
Warto je pielęgnować,
ale raczej nie dla codzienności...
Pozdrawiam serdecznie 5
Miłego dnia
Dziękuję za miły i mądry komentarz! Też życzę miłego dnia.
Za sto lat? Jeśli będzie stosowana codziennie, to i wieczność będzie mało.
A po co komu martwić się co będzie za sto lat jeśli przekręci się na dniach?
ireneo Nie wiem, skąd bierzesz pomysły na takie komentarze...
costam
a musisz wiedzieć? Wystarczy odnieść się do ich treści zaś autora pozostawić jemu samemu i losowi.
ireneo Tak powinieneś zrobić. Niestety zamiast komentować tekst wolisz wyliczać, kiedy kto ma umrzeć.
ireneo, a ja głupi skojarzyłem to z Ireną...
costam
znowu wycieczki osobiste w dodatku pod treść niezapisaną. Nie przypisuj innym (tutaj mnie) woli pod własną interpretację. Przyzwoiciej jest przyznać, iż tak i tak zrozumiałeś. Stawanie ponad to jest pyszałkowatością, a to nie zaletą.
ireneo Masz rację. Przepraszam
latanie - bieganie to chyba popularne w całej Polsce, przynajmniej u mnie tak się mówi/mówiło, a więc może z Podlasia się wywodzi i się rozeszło.
A ogólnie to tekst ciekawy, a i też jestem wielkim zwolennikiem badania i pielęgnowania gwar, bo czym większa różnorodność tym lepiej dla wszystkich, również dla naszej polszczyzny tzw. ogólnej
Dokładnie. Dziękuję za komentarz!
"chmura idzie
wiater wieje
bułka chleba
samochod leci
jedzie taksowka
nie lataj
prawda była"
To w mojej części Lubelszczyzny ma (miało) takie samo znaczenie. ZielonoMi jest gdzieś spod Białegostoku, możecie się zgrać.
Jeszcze dorzucę "mentolowe ziachace". Ciekawe, czy ktoś wie co to :)
Fajny tekst.
Szkloki jakie?
To szkloki jakie?
Where Is My Mind miętowe cukierki.
TseCylia, O to mi szło.
https://zielonaesencja.pl/product-pol-5885-Cukierki-Slaskie-Szkloki-winogronowo-sliwkowe-80g-Visa-Bell.html
https://allegro.pl/listing?string=szkloki&dd_referrer=https%3A%2F%2Fduckduckgo.com%2F
https://duckduckgo.com/?q=szkloki&t=vivaldi&ia=images&iax=images
TseCylia, Znaczy, nie zawsze miętowe "szkloki", ale miętowe też.
Where Is My Mind Tsecylia Dziękuję za interesujące komentarze!
Napisz komentarz
Zaloguj się, aby mieć możliwość komentowania