Tak musiało być

Babcia miała zajęte obie ręce.

W jednej trzymała torbę ze słoikami, w drugiej koszyk, z którego pachniało wędzoną kiełbasą. Co kilka kroków przystawała, poprawiała uchwyty i sprawdzała, czy pięcioletni Marek nadal idzie obok.

Wracali ze wsi, gdzie spędzili prawie całe lato. Babcia pomagała jednej córce w gospodarstwie, Marek biegał z kuzynem po podwórzu, a teraz wieźli drugiej córce wszystko, czym wieś potrafiła obdarować miasto.

Na poznańskim dworcu było tłoczno. Kolejka do taksówek wydawała się chłopcu ogromna, ale samochody podjeżdżały jeden za drugim. Ludzie wsiadali, trzaskały drzwi, bagaże znikały w bagażnikach.

Wreszcie przyszła ich kolej.

Pod krawężnik wtoczyła się garbata Warszawa.

Kierowca wysiadł, żeby pomóc babci. Starszy pan, mniej więcej w jej wieku. Koszyk przejął ostrożnie, jakby dobrze wiedział, że w takich koszykach wozi się rzeczy ważniejsze od zwykłego bagażu.

— Ze wsi państwo?

— A ze wsi. Człowiek by jeszcze posiedział, ale trzeba wracać.

Zanim ruszyli, rozmawiali już jak znajomi.

Marek siedział przy oknie. Patrzył na mijane samochody, wystawy i ludzi, którzy po tylu tygodniach na wsi wydawali mu się dziwnie liczni.

Kierowca zerknął w lusterko.

— A to wnuczek?

— Mój — odpowiedziała babcia z dumą.

— Ładny chłopak. Ja mam dwie wnuczki. Starsza chyba trochę od niego młodsza, ale byłaby w sam raz.

Babcia roześmiała się i spojrzała na Marka.

— To ich pożenimy.

— Dobrze, proszę pani. To ich pożenimy.

Marek niewiele sobie z tego robił. Próbował właśnie zobaczyć, jak kierowca zmienia biegi.

Żadne z nich nie zauważyło, że na tylnym siedzeniu było jeszcze jedno miejsce zajęte.

Anioł siedział cicho, żeby nie przeszkadzać. Na słowa starszych ludzi uniósł głowę, spojrzał na chłopca i uśmiechnął się pod nosem.

---

Kilkanaście lat później Marek pracował latem w zakładowym ośrodku wypoczynkowym w Międzyzdrojach.

Był związany z poznańskimi Zakładami Naprawczymi Taboru Kolejowego, ale tamte wakacje spędzał przede wszystkim między kuchnią a stołówką. Razem z kolegą zaczynali o siódmej rano, kończyli około dziewiątej wieczorem. Nosili, obierali, zmywali i słuchali, że wszystko jest potrzebne natychmiast.

Następnego dnia mieli wolne.

Wtedy morze należało do nich.

Spali krótko, jedli szybko i z niezwykłą łatwością znajdowali powody, żeby przebywać tam, gdzie opalały się dziewczyny.

Na jeden z turnusów przyjechała dziewczyna jego kolegi. Z nią rodzice, a pod ich opieką koleżanka.

Monika.

Poznali się dzień po jej przyjeździe. Później Marek nie umiał już powiedzieć, kiedy zwykła rozmowa zmieniła się w wypatrywanie jej między ludźmi.

Gdy pracował, znajdowała pretekst, żeby pojawić się w pobliżu stołówki. Gdy miał wolne, chodzili na plażę, spacerowali i oddalali się od reszty towarzystwa, początkowo niby przypadkiem.

Przypadków szybko przybywało.

Któregoś dnia wróciła z jednego ze spacerów z malinką na szyi.

Opiekunowie zauważyli ją niemal natychmiast.

Wieczorne wychodzenie zostało ograniczone, spojrzenia przy posiłkach nabrały surowości, a Marek, mijając stolik rodziców koleżanki, odkrył w sobie niespodziewaną potrzebę patrzenia w podłogę.

Monika była na niego zła mniej więcej przez pół godziny.

Potem znowu szukali sposobu, żeby się spotkać.

Pewnego popołudnia na plaży podała mu numer telefonu.

Powiedziała go tylko raz.

Marek nie zapisał. Nie miał przy sobie nic do pisania, a poza tym wydawało mu się wtedy, że wszystko, co ważne, będzie zawsze pod ręką.

---

Między turnusami mieli trzy dni przerwy i wracali do Poznania.

Rodzice kolegi przebywali przez lato w ośrodku — jego ojciec był tam dyrektorem — więc mieszkanie stało puste. Oczywiście tylko do chwili przyjazdu syna.

Potem od razu znajdowali się ludzie, muzyka i powody do urządzenia prywatki.

Marek zaprosił Monikę.

Nie powiedział jej jednak wszystkiego o sobie. A przede wszystkim tego, że w Poznaniu była jeszcze Beata.

Młody, zachłanny na życie, potrafił odsuwać niewygodne sprawy do jutra. Nie zastanawiał się szczególnie, ile cudzych uczuć mieści się w takim jednym odłożonym dniu.

Czekał już w mieszkaniu kolegi, kiedy ktoś zapukał do drzwi.

W progu stała babcia.

Marek mieszkał w tym samym bloku, kilka pięter niżej.

— Beata przyszła. Pyta o ciebie.

Znieruchomiał.

— Powiedziałaś jej, że tu jestem?

— A co miałam powiedzieć?

Za jego plecami ktoś przyciszył muzykę.

Marek odciągnął kolegę na bok.

— Słuchaj, jak przyjdzie Monika, powiedz, że musiałem pilnie wyjechać z rodzicami. Że się odezwę.

Kolega popatrzył na niego bez entuzjazmu.

— Sam jej to później wytłumaczysz.

— Wytłumaczę.

Zszedł po schodach.

W pokoju została jednak dziewczyna, której Marek się podobał. Widziała babcię, słyszała rozmowę i doskonale wiedziała, że żaden nagły rodzinny wyjazd się nie wydarzył.

Gdy przyszła Monika, prawda nie czekała długo.

---

Później Marek próbował dzwonić, szukał okazji do rozmowy, prosił o spotkanie.

Monika nie chciała.

Nie pomagało tłumaczenie, że z Beatą już się rozstał. Nie chciała słuchać, że zachował się głupio i że teraz rozumie.

Z jej strony wszystko wyglądało prosto: zaprosił ją, skłamał i wyszedł z inną.

Miała prawo zamknąć przed nim drzwi.

Po kilku próbach przestał pukać.

---

W wieku dziewiętnastu lat wyjechał z Polski.

Najpierw była Austria i obóz. Potem Australia, przez pewien czas Nowa Zelandia, wreszcie Kanada.

Zmieniały się kraje, adresy, prace i ludzie przy stole. Marek uczył się zaczynać od początku. Przez jego życie przewijały się kobiety. Zdarzały się związki poważne, były plany, nawet takie, w których do ślubu zdawało się brakować już niewiele.

A potem coś się rozpadało.

Czasem rozumiał dlaczego. Czasem dopiero po latach. Bywało również, że zostawał z pytaniem, na które nie umiał odpowiedzieć.

W Kanadzie coraz dotkliwiej odczuwał samotność.

Miał co robić, znał ludzi, wychodził z domu. Najtrudniejsze były powroty. Otwierał drzwi i od razu wiedział, że nikt o nic nie zapyta.

Pewnej nocy nie mógł zasnąć.

Około trzeciej wstał i poszedł do kuchni po wodę.

Stał przy blacie, trzymając szklankę, kiedy nagle zobaczył plażę w Międzyzdrojach.

Tak wyraźnie, że niemal usłyszał morze.

Monika siedziała obok niego. Odgarnęła włosy i podała numer telefonu.

Cyfra po cyfrze.

Marek odstawił szklankę.

Powtórzył numer na głos.

Pamiętał go.

Po tylu latach, po wszystkich przeprowadzkach i tysiącach innych liczb, które zdążył zapomnieć.

Podszedł do telefonu.

---

Zamówił rozmowę z Polską.

Spodziewał się długiego czekania. Takie połączenia potrafiły ciągnąć się godzinami, czasem do następnego dnia. Chodził po kuchni, raz po raz sprawdzając, czy na pewno podał właściwy numer.

Telefon zadzwonił po kwadransie.

— Proszę mówić.

Potem usłyszał:

— Halo?

Poznał jej głos.

— Monika?

— Tak. Kto mówi?

— Marek.

Cisza.

— Jaki Marek?

Powiedział nazwisko. Przypomniał Międzyzdroje, ośrodek, wspólnych znajomych.

— Aha.

Jedno krótkie słowo wystarczyło, żeby poczuł, jak rozmowa zbliża się do końca.

— Poczekaj — powiedział szybko. — Proszę, nie odkładaj.

Nie odpowiedziała, ale nadal słyszał ją po drugiej stronie.

— Wiem, że nie masz powodu chcieć ze mną rozmawiać. Nie dzwonię, żeby ci tłumaczyć, że nic się nie stało. Stało się. Zachowałem się podle.

Usiadł na krześle.

Wszystko, co jeszcze chwilę wcześniej chciał opowiedzieć o sobie, wydało mu się za długie na tę kruchą chwilę.

— Chciałbym do ciebie napisać. Tylko list. Przeczytasz, jeśli będziesz chciała. A jeśli nie zechcesz odpisać, zrozumiem.

— Po co?

Spojrzał na szklankę stojącą przy zlewie.

— Bo przypomniałem sobie twój numer. Dzisiaj w nocy. I chyba nie chcę już znowu odkładać czegoś ważnego.

Długo milczała.

Potem podała adres.

Tym razem zapisał.

---

Pierwszy list poprawiał kilka razy.

W końcu wyrzucił kartkę pełną zdań, które brzmiały tak, jakby ubiegał się o posadę porządnego człowieka.

Napisał zwyczajnie.

Gdzie był. Co robił. Co mu się udało, a czego się wstydził. Nie obiecywał, że stał się kimś bez wad.

Przeprosił.

Kiedy przyszła odpowiedź, przez chwilę tylko obracał kopertę w dłoniach.

Monika pisała ostrożnie. Miała własne życie, studia, plany. Zadawała pytania. Z niektórymi jego zdaniami się nie zgadzała.

Odpisał.

Potem ona odpisała znowu.

Z czasem listy przestały przypominać rozmowę o dawnej krzywdzie. Pojawiły się w nich drobne wydarzenia, żarty, opisy dni. Marek dowiedział się, co ją męczy, co śmieszy i o czym myśli, kiedy nie musi odpowiadać nikomu na pytania.

Zaczął czekać na listonosza.

Wreszcie zaproponował, żeby przyjechała.

Do Kanady.

---

Nie zgodziła się od razu.

Rozważała wszystko długo, a kiedy podjęła decyzję, pozostali jeszcze rodzice. Odległość była ogromna. Marek dla nich pozostawał człowiekiem poznanym z opowiadań, a nie wszystkie opowiadania stawiały go w dobrym świetle.

Zadzwonił do nich.

Nie obraził się na pytania. Odpowiadał, także wtedy, gdy najchętniej zmieniłby temat.

Potem rodzice Moniki spotkali się w Polsce z jego rodzicami.

Powoli niepokój ustępował.

Została wiza.

Marek napisał list do osoby, która miała rozpatrywać jej podanie. Opowiedział o spotkaniu nad morzem, o latach rozłąki i o listach. Poprosił o możliwość spotkania, którego tym razem nie chciał zmarnować.

Nie wiedział, czy kogokolwiek przekona.

Któregoś dnia Monika zadzwoniła.

— Mam wizę.

Musiał poprosić, żeby powtórzyła.

---

Na lotnisko pojechał za wcześnie.

Stał przy wyjściu i obserwował każdą pojawiającą się kobietę, chociaż wiedział przecież, jak wygląda Monika.

Kiedy ją zobaczył, zapomniał o przygotowanym powitaniu.

Ona też nic nie powiedziała.

Przez moment stali naprzeciw siebie, trochę niepewni, ile bliskości wolno im przenieść z papieru w rzeczywistość.

Potem Monika zrobiła krok.

Objął ją.

Dopiero wtedy uwierzył, że przyjechała.

Przez następne tygodnie poznawali się bez kopert i przerw na doręczenie odpowiedzi. Były wspólne śniadania, wyjazdy, zakupy, zwykłe zmęczenie pod koniec dnia. Marek odkrywał, że można cieszyć się czyjąś obecnością również wtedy, kiedy nie dzieje się nic wartego opisania w liście.

Zakochali się.

Gdy po kilku miesiącach wracała do Polski skończyć studia, na lotnisku nie musieli już zastanawiać się, jak się pożegnać.

Wiedzieli, że się zobaczą.

Marek przyjechał za nią. Zaręczyli się i ustalili, że pobiorą się po ukończeniu przez nią studiów.

---

W domu Moniki przyjęto go ciepło.

Przy stole toczyła się rozmowa, ktoś dokładał jedzenie, ktoś pytał o Kanadę. Marek odpowiadał, lecz coraz częściej zerkał na siedzącego niedaleko dziadka.

Coś w jego wyglądzie nie dawało mu spokoju.

Sposób, w jaki nosił koszulę. Profil. Uśmiech pojawiający się, zanim jeszcze skończył opowiadać.

Marek próbował skojarzyć, gdzie mógł go wcześniej spotkać.

I nagle zobaczył lusterko.

Małe, prostokątne lusterko, a w nim oczy kierowcy.

Zamilkł w połowie zdania.

— Co się stało? — spytała Monika.

Marek spojrzał na jej dziadka, po czym zwrócił się do niej:

— Twój dziadek był taksówkarzem?

— Był.

Marek poczuł, jak serce zaczyna mu bić szybciej.

— W Poznaniu?

— No tak.

— Jeździł Warszawą? Tą garbatą?

Dziadek uśmiechnął się.

— Taką właśnie.

W pokoju zrobiło się ciszej. Marek patrzył teraz na niego bez żadnego skrępowania.

Pamiętał samochód. Pamiętał, że numer był krótki, jednocyfrowy.

— A jaki miał pan numer boczny?

— Sześć.

Marek oparł dłonie o stół.

Przez chwilę nikt się nie odzywał.

— Skąd ty to wszystko wiesz? — zapytała Monika.

Odwrócił się do niej.

Potem znów popatrzył na starszego pana.

— Bo chyba kiedyś z dziadkiem jechałem.

I opowiedział im o dworcu. O powrocie ze wsi, torbach babci i koszyku z kiełbasą. O rozmowie, której słuchał pięcioletni chłopiec siedzący przy oknie.

— Babcia powiedziała: „To ich pożenimy”. A pan się zgodził.

Dziadek słuchał z rosnącym zdumieniem.

Monika przysunęła swoje krzesło do krzesła Marka.

— Ze mną?

Uśmiechnął się do niej.

— Wygląda na to, że ze starszą wnuczką.

---

Pobrali się po jej studiach.

Stworzyli rodzinę, mieli dzieci i własny dom, w którym z czasem przybywało wspólnych wspomnień. Historię o taksówce opowiadano nieraz, zwłaszcza kiedy ktoś pytał, jak się poznali.

Marek zaczynał wtedy zwykle od Międzyzdrojów.

Monika poprawiała go z uśmiechem:

— Właściwie wcześniej.

Czasami zastanawiał się nad swoimi podróżami. Nad związkami, z których nic nie wyszło. Nad numerem telefonu, którego nigdy nie zapisał, i nocą, gdy wrócił do niego tak wyraźnie, jakby Monika nadal siedziała obok na piasku.

Nie potrafił tego wyjaśnić.

Lubił jednak myśleć o pasażerze, którego nie zauważyli w starej Warszawie.

O aniele, który wysłuchał rozmowy dwojga starszych ludzi i najwyraźniej potraktował ich słowa poważniej niż oni sami.

Może przez te wszystkie lata miał z Markiem sporo pracy.

Aż w końcu, o trzeciej nad ranem, udało mu się przypomnieć właściwy numer.

Tak musiało być.