WARSZAWA

Stałe usprawiedliwianie się nadmiarem pracy spowodowało, że dłuższy czas nie byłem w domu. Dopiero śmierć babci wytrąciła mi wszystkie argumenty jakimi się usprawiedliwiałem odkładając przyjazd. Mijając rogatki miasta i widząc jak bardzo się zmieniło od czasu kiedy ostatni raz byłem w nim, zacząłem się zastanawiać, co mnie właściwie wygnało z niego. Najważniejszym motorem zmian była pogoń za lepszym i większym chlebem. Wtedy myślałem tylko o swojej przyszłości, karierze, możliwości awansu i życiu w dobrobycie. Natomiast za swoimi plecami pozostawiłem kochającą rodzinę, przyjaciół, znajomych i własną miłość. Przez pewien czas nawet myślałem, że w nowym miejscu odzyskałem to, co porzuciłem dobrowolnie. Wyjątkowo szybko okazało się jak bardzo jestem w błędzie, bo czy pośród ludzi, którzy odcięli się wcześniej od wszystkich ich kochających znajdzie się choć jeden lepszy od pozostałych. Jakże gorzka okazała się lekcja rozczarowania i świadomość pozostania prawdziwie samotnym pośród tłumu otaczających ludzi.

Przywitanie w domu rodzinnym było inne niż się spodziewałem, bardziej na pokaz jak serdeczne. Czas rozłąki wyżłobił bruzdę miedzy nami i tylko wspólnie spędzone chwile były w stanie ją wygładzić. Zdążyliśmy zapomnieć już o własnych upodobaniach, a nowych pasji zupełnie nie znaliśmy i dopiero stypa stała się miejscem ponownie łączącym. Tylko od nas zależało czy się rozejdziemy jak wcześniej i spotkamy dopiero na kolejnym takim przyjęciu.

Zaraz po posiłku nadeszła pora na omówienie spraw spadkowych. Szału finansowego po babci z jej skromną emeryturą nie było, lecz zostały rodzinne pamiątki. Kuzyni i dalsza rodzina straciła zainteresowanie dorobkiem rodzinnym pozostawionym jedynie w starych szpargałach, jak upewnili się, że nie zostało już nic więcej.

- Przemek – powiedziała płaczliwym głosem mama – uprzątnij po tej dziczy pokój babci, bo ja jak go zobaczyłam, to stwierdziłam, że nie dam rady.

Babciny pokoik faktycznie wyglądał jak po wojnie, szuflady przeszukane, a ich zawartość w większości znalazła się na podłodze. Widok był niesamowity, jaki odmienny od tego, który zapamiętałem. Babcia ceniąca sobie porządek z pewnością na takie potraktowanie pamiątek rodzinnych by nie pozwoliła. Tylko jej już nie ma i wszystko, co było dla niej cenne zostało w tym pokoju.

Albumy rodzinne zawierały fotografie nieznanych mi osób. Kiedy miałem szanse dowiedzieć się kim byli nie skorzystałem z niej. Teraz ta wiedza umknęła mi bezpowrotnie, a odzyskać ją będzie szalenie trudno. Luźne fotografie na powrót znalazły się w opisanych kartonikach, lecz nie byłem w stanie umieścić ich na powrót w tych samych, skoro nie wiedziałem z jakich zostały wyjęte.

Układając i segregując w końcu dotarłem do babcinego sekretarzyka. Były na nim papiery, które najbardziej zainteresowały „kochającą i bezinteresowną rodzinkę” Być może pośród tych papierów były wcześniej jakieś świadectwa udziałowe, weksle, akty notarialne albo informacje o zaoszczędzonych pieniądzach. Niestety po przejściu szarańczy nic takiego nie było, a mama nie była w stanie sama powstrzymać ich pazerności. Dlatego zdziwiłem się gdy odkryłem w stosie i zobaczyłem pierwszy dokument przypominający weksel z określoną sumą. Na samej górze był napis „Cały naród odbudowuje swoją stolicę” pod nim Rzeczpospolita Polska, niżej orzełek bez korony, a pod jego nogami „Premiowa pożyczka odbudowy kraju 1946r”, u dołu „500 zł”, „część obligacji”. Były i inne podobne dokumenty na sumę dwóch tysięcy złoty z adnotacją „obligacja”. Zaskoczony byłem, że rodzinka nie przywłaszczyła sobie tych papierów i zostawiła je nam. Nawet tych, w których „Komitet Obywatelski Premiowej Pożyczki Odbudowy Kraju” stwierdza dokumentem numerowanym, że obywatel, czyli mój pradziadek, spełnił obywatelski obowiązek subskrypcji i otrzymał ten dyplom i odznakę państwową. Prababcia podobnie okazała się osobą wyróżnioną dyplomem i odznaką. Pośród innych dokumentów były bony kształtem przypominające banknot o nominale sto złotych z napisem „ Budujemy wspólny dom”, podpisano Komitet Budowy Centralnego Domu Zjednoczonej Partii Robotniczej”.

- Mamo pradziadkowie byli komunistami? – z takim pytaniem i bonem w dłoni podszedłem do matki.

- Nie – odpowiedziała.

- Wobec tego dlaczego dawali pieniądze na budowę domu partii?

- Gdyby tego nie zrobili z ich burżuazyjną przeszłością, natychmiast okrzyknięto by ich wrogami kraju i posypałyby się represje. W takim przypadku groziła im nawet wywózka na Syberię.

- Przecież było już po wojnie? – zapytałem myśląc, że matka w żałobie coś przekręciła.

- Nieprzychylnych nowej władzy Polaków – mężczyzn, nawet kobiety w ciąży i małe dzieci wywożono na Syberię do pięćdziesiątego drugiego roku o ile się nie mylę.

Człowiek uczy się w szkole historii, czyta książki, ogląda telewizję, słucha radia, a jak się okazuje to główno wie o czasach w jakich żyli jego niedawni przodkowie. Powodowany ciekawością zacząłem przeglądać Internet w poszukiwaniu prawdziwej, nie wypaczonej przez polityków wiedzy. Społeczny Fundusz Odbudowy Stolicy został powołany w trakcie obrad pierwszego krajowego zjazdu delegatów SFOS-u w dniu siedemnastego czerwca tysiąc dziewięćset czterdziestego ósmego roku. Fundusz był ogólnokrajowy, pieniądze były pozyskiwane z opodatkowania wszystkich pracujących. Podatek wynosił pół procenta bieżących zarobków. Dodatkowo opodatkowano niektóre produkty np. wódkę, pobierano dochody z imprez kulturalno-artystycznych i dobrowolnych zbiórek ludności (wszyscy, którzy nie mieli ochoty się dołożyć, byli do tego zmuszani na różne sposoby choćby wyrokiem sądu). Dzięki Funduszowi Warszawa wzbogaciła się o dziesiątki nowych obiektów użyteczności publicznej. Około połowa ogólnokrajowych środków finansowych i materiałowych jakimi dysponowała Polska Rzeczpospolita Ludowa, przez kilka powojennych lat była przeznaczona na odbudowę stolicy. Było to możliwe dzięki scentralizowaniu władzy w Polsce. W tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym szóstym roku Społeczny Fundusz Odbudowy Kraju i Stolicy, przekształcono w Społeczny Fundusz Budowy Szkół i Internatów.

Nasza stolica od początku drugiej wojny światowej była niszczona. Tylko we wrześniu trzydziestego dziewiątego roku w gruzy zmieniono dziesięć procent miasta. Następne zniszczenia nastąpiły podczas powstanie w getcie i po jego likwidacji oraz w trakcie powstania warszawskiego. Kiedy powstanie upadło Niemcy przystąpili do planowego na wielką skale burzenia miasta. Warszawa została wyzwolona w styczniu tysiąc dziewięćset czterdziestego piątego roku przez wojska radzieckie i żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego. Niemal natychmiast przystąpiono do szacowania strat. Ogrom zniszczeń przytłaczał. Warszawę podczas drugiej wojny światowej prawie całkowicie zniszczono. Najcenniejsze rzeczy wywieziono w głąb Niemiec w dwudziestu sześciu tysiącach trzystu dziewiętnastu wagonach, nie licząc samochodów ciężarowych i bagaży żołnierzy okupantów. Podczas bombardowań, wysadzeń, wyburzeń i podpaleń, zniszczeniu uległo sto procent mostów, dziewięćdziesiąt procent szpitali, szkół, fabryk, węzłów kolejowych, latarń, osiemdziesiąt pięć procent budynków mieszkalnych i trzydzieści procent urządzeń podziemnych. Bezmyślnie zabito, lub zjedzono zwierzęta w ogrodzie zoologicznym. Najwięcej wysiłku okupant włożył w wysadzanie bezcennych zabytków: kościołów, pałaców i pomników. Zniszczeniu uległy archiwa i biblioteki. Wszystko w myśl hasła „naród żyje tak długo, jak długo żyją jego dzieła kultury”. W zamian pozostawiono nam dwadzieścia milionów metrów sześciennych gruzu oraz przeogromne ilości min i niewybuchów.

Decyzja władz komunistycznych o odbudowie zabytków, odtworzeniu Starego Miasta, Nowego Miasta, czy zabudowy Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu, była złamaniem obowiązujących doktryn konserwatorskich i pionierska w skali świata. Dzięki poświęceniu całego narodu polskiego w okresie powojennym, który na odbudowę swojej stolicy wydał około czterdziestu pięciu miliardów dolarów amerykańskich, w tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym roku zrekonstruowane Stare Miasto w Warszawie wpisano na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, jako unikatowe dzieło konserwatorskie i architektoniczne.

Podczas bitwy o Anglię w drugiej wojnie światowej Churchill wypowiedział o Polakach zdanie „Nigdy w historii ludzkich konfliktów tak wielu nie zawdzięcza tak dużo tak nielicznym”. Dziś oglądając i słuchając posiedzeń Komisji o reprywatyzacji kamienic w Warszawie należałoby wypowiedzieć inne zdanie „Nigdy w całej historii Polski tak niewielu nie ukradło tak dużo tak licznym”. Gdyby komuniści nie zmusili wyniszczonego przez wojnę narodu do gigantycznego wysiłku i pozostawili Warszawę jako pomnik w gruzach, dziś mielibyśmy stolicę w Łodzi, gdzie przemysł włókienniczy dalej by istniał, a my NARÓD mielibyśmy park narodowy w miejscu Warszawy, w którym nikt by drzew nie wycinał, jak w Puszczy Białowieskiej.