Sztuka wiersza 2

Rym, to jest: wiersza kadencya –

Ona zabrzmieć musi ładnie;

Ma, rymarza, w tym atencya:

Jeśli można – to dokładnie.

A dlatego, że przed wieki

Człowiekowi niedokładny

Rym – tak dobrze słyszał dźwięki –

Jawił się za niezbyt ładny.

Tak w muzyce! Nietemperna –

Pitagora orzeczeniem –

Skala liczbom już nie wierna;

Drgania muszą zgadzać z drżeniem

Struny. Dziś już nie tak bywa,

Nowe – dzisiaj nikt nie słyszy

Rozstrojenia. Osobliwa...

Zatem rym niech będzie bliższy,

Zgodny głosem, dokładniejszy;

Przebóg, dźwięk dokładny wierszy

Uszom miły niegdysiejszym,

Bo słyszeli lepiej! Pierwszy'm

Jest co pojął tajemnicę

Naszych przodków, zasię uszy

Teraźniejsze, jak w muzyce –

Nie tak czułe – głuchość suszy.

Wiedz, że brzmienia to rzecz pierwsza:

Ludzka mowa, to muzyka;

Słuchem zawiąż swego wiersza

Końce. Niechaj rym nie znika.

A najlepiej, gdy zrymujesz

Nie jedynie tylko brzmienia;

Rym to magja, ją poczujesz

Zarymawszy też – znaczenia!

Rym się nigdy nie zużyje,

Niezniszczalny jak i słowa;

Czytaj stare xięgi czyje –

Wciąż te same myśli głowa,

Piękno brzmiące i muzycznie,

Nieodzowne, czytaj wolno!

Z szanowaniem, rym zakwitnie,

Nibyś drogą ruszył polną!...

A, odkrywać rymy nowe,

Ledwo ledwo zestrojone?

Też wspaniale, brzmienia wonne! –

Niechaj grają z wiersza strojem...

Znamy: brzmienia, samogłosy;

Brzmienia dwa rym pięknie zgodzi:

Nie wydadząć same głosy

Rymu, który brzękiem zgody!

Są też rymy niewidzialne,

Które znają moje xięgi:

Innym uchem dosłyszalne...

Poznać chcesz? Po pisma sięgnij!...

Jednak rym koniecznym nie jest;

Każdy rymie tak, jak wola:

Wersa całe trzeba przejeść,

A zakwitnie rytmu! rola...