Cuiavia. Dzień trzynasty.

Kury rozgrzebywały ziemię i wydziobywały odsłonięte kąski.

— Gniewko — odezwała się Agnieszka. — Powiedz mi, co z nimi… Niosą się? Czy pożytku z nich tyle, że zjadają resztki?

Gniewko przełknął zupę i wytarł usta wierzchem dłoni. Przez chwilę patrzył na kury.

— Niosą się. To sprytne stwory. Trzeba za taką deptać… cichutko i wypatrywać, w jakie chaszcze łazi. Gdy już zniesie, wyłazi i chwali się. Wtedy wiesz, że jajo gdzieś tam jest. Ale trzeba być szybkim, bo żmij albo ropucha mogą je znaleźć.

— Zatem czeka nas szpiegowanie drobiu — zaśmiała się. — Szkoda na to czasu. — Przeniosła wzrok na kurnik. — Skoro mają dach nad głową, urządzę im tam gniazda. Jagna kazała mi ćwiczyć palce.

— Pomogę — odezwał się Robert. — Przyniosę wiechy trzciny. Wyścielimy nimi kosze.

Paniculae Phragmitis australis.

— Nada się. Lekka, chłonie wilgoć i trzyma ciepło.

— Po kąpieli nazbieramy kamyków o kształcie jajek. Podłożymy je kurom na zachętę.

— Co? Skąd ten pomysł?

— Nie zapominaj, że jestem prostym chłopakiem ze wsi. Podpatrzyłem to i owo u sąsiadów. — Mrugnął do niej.

Dzień płynął ustalonym rytmem. Wyrabiał cegły z wczorajszej masy i przygotowywał kolejną porcję gliny. Krył wiatę trzciną.

W południe przerwali pracę.

— Patrz — szepnęła, gładząc krawędź jednej z cegieł. — Schną równo, bez pęknięć.

— Jeszcze tydzień, może dwa, i będzie można je wypalić.

— Nie możemy zmarnować całej tej roboty. Nie pozwolę, byś przez kolejny miesiąc harował ponad siły tylko po to, by na koniec zostać z niczym.

— Wiem. Najpierw musimy dobrze przygotować wypał.

Po przerwie znów pracowali obok siebie. Słychać było ich oddechy, mlask stóp w glinie i trzeszczenie wikliny.

— Sól — rzuciła nagle. — Będzie potrzebna do konserwowania mięsa.

— I żelazo. Nóż to za mało. Potrzebujemy siekiery i metalowego garnka. Te gliniane nie wytrzymają wiecznie.

— Garnki też możemy spróbować wypalić. Ale metalowy przydałby się choć jeden.

— I jak sprawuje się nowy sprzęt? — zawołał do Gniewka wracającego z łąki.

Chłopiec wypiął pierś i klepnął wiklinowy kosz. — Dobrze! Wchodzi dwa razy więcej trawy niż do worka i się tak nie trudzę.

— Nie przeładowujesz go? Nie przepracuj się. — Przeniósł wzrok na żonę. — Jak sądzisz, dam radę zrobić oś i koła?

— Kto, jeśli nie ty!

Obserwowali chłopca, który zwinnie wyrzucał naręcza trawy i rozściełał je na kozłach.

* * *

Nad lasem czerwieniało niebo. Szykował się do ostatniego kursu nad rzekę.

— Zostaw to — powiedziała cicho. — Na dziś już wystarczy.

Uniósł brwi. — Co ty? Szkoda marnować czas.

— Nic się nie zmarnuje. Chodź. Zmyj z siebie glinę, przejdziemy się.

Odłożył sierp. W rzece zmył glinę z rąk i nóg. Przy ścieżce do chaty nie skręciła, tylko poprowadziła go dalej, ku trawiastemu wzgórzu nad doliną. Podejście odebrało im oddech. Na szczycie stał potężny dąb, rozdarty uderzeniem pioruna. Oparli się o osmalony pień.

W złotym świetle zachodu rozpościerała się pod nimi cała dolina.

— Pięknie tu — szepnął. — Po co mnie tu zabrałaś? Chyba nie tylko dla widoków? — Przyciągnął ją do siebie.

Ze śmiechem wysunęła się z jego ramion.

— Rozejrzyj się dobrze.

Omiótł wzrokiem dolinę. Bezkresne lasy, łagodne wzgórza, rzeka. — Na co mam patrzeć? Nie rozumiem.

— Porzuć szczegóły. Uchwyć całość. Spójrz na to szerokie zakole rzeki tam, na wschodzie. Na linię tych wzgórz w oddali. A tam… ta wielka, płaska łąka, na której nas znaleźli.

Wodził wzrokiem od zakola rzeki do linii wzgórz. Potem jeszcze raz spojrzał na łąkę. Otworzył usta, ale nic nie powiedział.

— Nie… Nie, to nie może być… Naprawdę myślisz, że my jesteśmy… tutaj?

— Przecież wszystko do siebie pasuje. Patrz. Tam, w tym zakolu, pośród olch… będzie Kujawski Port Kosmiczny. A tam… — Wskazała zbocze wzgórza. — Wyrośnie nasz wieżowiec. Tam, gdzie nas znaleźli… — Wskazała łąkę. — Będzie twój Instytut Kontinuum Czasoprzestrzennego. Wygląda na to, że nie skłamałeś Kwieciszowi, nazywając nas „tutejszymi”.

— Kiedy to odkryłaś? — zapytał cicho.

— Jagna opowiedziała mi swoją historię. Uciekli znad wielkiego jeziora. Leży kilka dni drogi stąd, na wschód. Żyli tam spokojnie, póki któryś z sąsiadów nie zapragnął władzy nad wszystkimi…

— Klasyka. Najpierw podporządkował sobie sąsiadów, potem kazał im utrzymywać siebie i swoich ludzi.

— Tak. Tyle że jemu się nie udało. Ludzie się zbuntowali i otoczyli gród, żeby go zagłodzić… Ale Jagna mówi, że tych w środku wykończyły myszy.

— Myszy… gród… jezioro… — Zamilkł. — Czekaj… Chcesz mi powiedzieć, że to… Popiel?

— Tak. Jagna znała go osobiście.

— Tego z legend?!

— Tak. Trafiliśmy w czasy, w których legenda to rodzinne wspomnienie.

— Gopło!

Nad lasem gasła czerwień, na niebie pojawiały się pierwsze gwiazdy. Chłodny wiatr zaszeleścił w liściach dębu.

— Sądzisz, że to nasza przeszłość? Że każdy nasz krok zapisano już w historii? Czy… czy włączając maszynę, wyrwaliśmy dziurę w czasie i stworzyliśmy równoległy świat?

Nie czekał na odpowiedź. Mówił coraz szybciej. Chodził wokół dębu, przeczesując włosy palcami.

— Czekaj! Jeśli to jedna historia… nasze przybycie od początku do niej należało, tak? Czyli nie możemy zrobić niczego, co uniemożliwi nam podróż? A jeśli zrobię coś, przez co w ogóle się nie urodzę? To kto uruchomił maszynę i jak się tu znalazłem?

Zatrzymał się gwałtownie w pół kroku. Odwrócił się do niej.

— To wszystko musi mieć jakąś regułę… jakiś bezpiecznik. Coś, co sprawia, że to się jednak „zgadza”. Kochanie… — odezwał się ciszej. — A co, jeśli… znaleźliśmy wyjście?

— Jakie wyjście? O czym ty mówisz? — Podeszła bliżej.

— Wyjście dla ciebie. A jeśli da się wywołać sprzeczność… Może wtedy wszystko by się cofnęło… Jeśli moja śmierć byłaby twoim biletem powrotnym…

Zamarła. Na pobladłej twarzy wyraźniej odcinały się piegi.

— Nawet o tym nie myśl! A co, jeśli Wszechświat nie zauważy twojego poświęcenia?! Co ja tutaj zrobię sama, bez ciebie?! Pomyślałeś chociaż przez chwilę o tym?! Ty… ty pieprzony egoisto!

Rzuciła się na niego z pięściami.

— Sądzisz, że to szlachetne?! — krzyczała przez łzy. — Zostawić mnie samą w tej dziczy?! To nie poświęcenie! To ucieczka!

Długo przyjmował ciosy, aż pochwycił jej dłonie i przyciągnął ją do siebie. Oparła czoło o jego pierś. Szlochała.

— Przepraszam… — szepnął, kołysząc ją delikatnie. — Przepraszam. Głupi pomysł… Już dobrze… Jesteśmy w tym razem.

Nie puszczał jej, dopóki nie zaczęła oddychać spokojniej. Odsunęła się i chwyciła go za ramiona. Jeszcze drżała.

— Spójrz na mnie.

— Przestań szukać reguł w tym obłędzie. — Czas pękł. Jak ten dąb. I to, co tu widzimy… to już coś nowego. Nie ma powrotu. Jest tylko to, co tu i teraz.

Przez chwilę słychać było tylko wiatr w liściach.

— A co z naszą wiedzą? Wolno nam zmieniać nią ten świat? — zapytała cicho.

— Działamy tu niczym gatunek inwazyjny.

— Co zatem proponujesz? Pozwolimy Gniewkowi umrzeć na zwykłą infekcję, bo boimy się efektu motyla?

— Nie wiem. Może… używajmy jej tylko po to, żeby przeżyć. My i Gniewko. Stworzymy wokół siebie małą bańkę przyszłości.

— To egoistyczne.

— Nic innego nie przychodzi mi do głowy — szepnęła. — Musimy przeżyć i zmienić jak najmniej.

Spojrzał na dolinę. Próbował jeszcze zobaczyć między drzewami ich wieżowiec. Na zboczu ciemniał las.

— Aga, ja… ja tak bardzo… — wykrztusił. Reszta słów urwała się w szlochu.

Przyciągnęła go do siebie i mocno objęła.

— Chodź. Może Gniewko przygotował kolację.