Cuiavia. Dzień czternasty.

Obudziły ich monotonne uderzenia wody o klepisko. Siąpiło. Woda przesączała się przez zapadnięte miejsca w dachu. Brudne krople bębniły o ziemię.

Przy wejściu pęczniała kałuża; kolejna rozlewała się na środku izby.

Rozpalili ogień. Brak komina zamienił izbę w wędzarnię. Gotowali zupę, łzawiąc i dławiąc się dymem.

Siorbali w milczeniu, skuleni przy żarze; szukali miejsca, gdzie dym najmniej drażnił oczy. Deszcz miarowo szumiał, woda drążyła błotniste dołki.

— No cóż — odezwał się Robert. — Przynajmniej czeka nas spokojny dzień. Przymusowy odpoczynek.

Łypnęła na niego zaczerwienionymi oczami. — Luksusy. Wędzenie żywcem i darmowy prysznic. Żyć, nie umierać.

Po posiłku zabrali się do pracy. Agnieszka usiadła przy progu, w smudze szarego światła, i sięgnęła po witki. Splatała gniazda dla kur; palce pracowały coraz sprawniej. Robert strugał głęboką łyżkę z lipowego polana.

Ciszę mąciło tylko skrobanie stali o drewno, trzask witek i kapanie wody.

— Nudzi mi się. Zagrajmy w coś.

Uniósł głowę znad polana. — W co? W liczenie kropel?

— W zgadywankę. Pomyślę o zwierzęciu, a wy pytajcie. Odpowiadam tylko „tak” lub „nie”.

— Zgoda! — przytaknął Robert, a Gniewko nadstawił uszu.

— Ja zaczynam. — Przymknęła powieki, pozorując głęboki namysł. — Gotowe. Pytajcie.

— Ma racice? — wypalił Robert.

— Tak.

— Czy… mieszka w lesie? — zapytał Gniewko.

— Nie.

— Przerasta mnie? — podjął Robert.

— Nie.

Gniewko wodził wzrokiem po futrach wyściełających posłania. — Czy… nosi kożuch? — szepnął.

— Tak!

— Koza! — zawołał Robert.

— Nie.

— Daje mleko? — dopytywał chłopiec.

— Tak.

— A rogi? Ma rogi? — zapytał Robert.

Przybrała wyraz naukowego skupienia. — Czasem miewa, czasem nie.

— Zaraz, zaraz! Złamałaś zasadę! Usłyszałem coś innego niż „tak” lub „nie”! — zaprotestował Robert. — Sama ustalasz reguły, by natychmiast je deptać. Oszustwo!

Roześmiała się. — Żadne oszustwo! Podałam czystą prawdę. Czasami wyrastają, a czasami nie.

— Niech ci będzie — parsknął Robert. — Zrobimy wyjątek.

— Teraz pytanie Gniewka.

Chłopiec klasnął w dłonie. — Owca!

— Trafiony! Wygrałeś! — krzyknęła.

— Twoja kolej, mądralo. — Robert zmierzwił chłopcu włosy. — Wymyśl coś trudnego.

Gniewko wyprostował się i spoważniał. — Mam.

— Dobrze — podjęła Agnieszka. — Jada trawę?

Chłopiec powoli zaprzeczył głową.

— A więc mięso? — zapytał Robert.

— Tak.

— Ludzie się go lękają? — zapytała.

Chłopiec zacisnął wargi. — Tak. Bardzo.

— Polujemy na niego? — drążył Robert.

Gniewko znów zaprzeczył ruchem głowy.

W izbie zapadła cisza.

— Chodzi samotnie? — szepnęła.

Gniewko spojrzał jej prosto w oczy. — Nie.

— Wilk! — zawołali jednocześnie.

— Tak! — Gniewko uśmiechnął się szeroko.

Po kilku rundach Robert zaproponował zmianę zasad. — Teraz zagramy w „Co by było, gdyby…”. Ja pytam, wy szukacie odpowiedzi. — Spojrzał na przeciekający dach. — Co by było, gdybyśmy zaprosili na kolację… rusałkę?

Gniewko spoważniał w mgnieniu oka. — Nie wolno — szepnął.

Agnieszka przysunęła się do chłopca. — Dlaczego nie wolno? — zapytała łagodnie.

— Jej się nie zaprasza. Przychodzi sama, kiedy zechce. Do chaty wpuszczać jej nie wolno. Domowik zaraz ją przepędzi. Należy do rzeki. — Wyjrzał na deszcz za progiem i zaraz odwrócił wzrok. — Trzeba uważać na jej włosy. Muszą być mokre. Gdy zaczynają schnąć, wpada w straszny gniew. A wtedy… wtedy biada nam wszystkim.

— Dlaczego biada?

— Kiedy zechce się bawić… — Głos Gniewka niemal ginął w szumie deszczu. — Bierze cię za rękę i każe tańczyć. Wirować bez końca, póki nie braknie tchu i sił w nogach. A gdy padniesz, wciąga cię pod wodę.

Przez chwilę nikt się nie odzywał.

Agnieszka spróbowała się uśmiechnąć. — Moja kolej. A teraz coś innego. Gniewko… co by było, gdybyś wzbił się w powietrze niczym ptak?

Zamyślił się.

— No… Wtedy nie musiałbym kosić trawy. Widziałbym z góry kryjówki kur i miejsca, gdzie rosną najlepsze grzyby. No i wilk… wilk by mnie nie dopadł. Bo uciekłbym w chmury. — Głos mu przycichł.

— Chciałbym… chciałbym stać się żurawiem. Poleciałbym wysoko, aż do Żurawiej Drogi, tam, gdzie sypie się gwiezdne ziarno. Leciałbym aż do dusz matki, ojca, Sławomira i Mileny. Pomachałbym im skrzydłem, żeby wiedzieli, że pamiętam… i że nic mi nie grozi.

Dym kłębił się w ciszy. Agnieszka przygarnęła chłopca, przycisnęła go mocno do siebie. Robert objął ich oboje.

* * *

Deszcz ustał dopiero pod wieczór. Wyszli odetchnąć rześkim, wilgotnym powietrzem.

Kałuże odbijały ostatnie promienie słońca, które przecinały poszarpane chmury.

— Chodźcie — odezwał się Robert. — Trzeba sprawdzić cegły.

Podeszli do wiaty. Namoknięta trzcina pociemniała, lecz spód pozostał suchy.

— Gniewko, spójrz tutaj! Widzisz? Trzcina wytrzymała. Jeśli dobrze ułożymy strzechę u nas też powinno być sucho.

Gniewko wślizgnął się pod wiatę. Przesunął palcami po pylistym gruncie, a potem zbadał krawędź cegły. — Sucha.

— Spójrzcie! — Agnieszka wskazała palcem niebo. — Coś niesamowitego! Jakie ostre barwy!

Nad doliną rozpiął się potężny, podwójny łuk.

Gniewko dopadł do niej i pociągnął jej rękę w dół.

— Nie wolno! Nie wskazuj palcem! — Zacisnął palce na jej dłoni.

Zamarli. — Dlaczego? Co się stanie? — zapytała łagodnie, kucając przy nim.

— Bo palec ci uschnie i odpadnie. — Oglądał jej dłoń. — To Łuk Peruna. Nie wolno go pokazywać.

— Łuk Peruna? To jego broń?

Chłopiec uniósł głowę ku tęczy.

— Weles nienawidzi Swarożyca — zaczął. — Nasyła chmury, by skraść światło. Perun wpada w gniew, bo traci z oczu ludzkie sprawy. Grzmi i rozgania mrok. A potem jego łuk spija wodę z ziemi z powrotem do nieba. — Wskazał go głową. — I ziemia wysycha.

Patrzyli na niego w milczeniu.

— Zatem wróży pomyślność. Pobiegniemy tam? Sprawdzimy, gdzie dotyka ziemi!

Odskoczył gwałtownie. — Nie! Nigdy! Nie wolno!

— Dlaczego? Co grozi komuś, kto podejdzie za blisko? — zapytał Robert.

— Łuk Peruna otwiera wrota. Kto przez nie przejdzie, tego bogowie odmienią. — Spojrzał na nich i ściszył głos do szeptu. — Bo… jak chłop pod niego wejdzie, to mu… — Spuścił wzrok. — Odpadnie i wyrosną piersi. Zrobi się z niego baba. A gdy baba pod niego wejdzie, to płaska się zrobi i chłopem się stanie.

Robert stłumił uśmiech, widząc jego powagę.

Chłopiec rozejrzał się i wskazał brodą odległą ścianę lasu. — U nas… tam, za lasem… mieszkają tacy dwaj. Bracia. Ale Rzepicha i baby ze wsi gadają, że wcale nie są braćmi. Powiadają, że ten młodszy, Wit, był kiedyś dziewuchą. Musiał ganiać za tęczą i… wbiegł pod łuk. I teraz jest chłopem.

Tęcza powoli blakła. Agnieszka szukała w gęstwinie zarysu chaty. Prędzej czy później tam pójdzie.

* * *

Kładli się spać. Gniewko leżał pod grubym futrem.

— Co to za stwór: szybko biega, głośno się śmieje… — zaczęła cicho.

— I wie, gdzie się kury niosą — dodał Robert.

— Domowik raduje się dzisiaj. — Gniewko zachichotał. — Lubi, gdy w chacie gości wesołość. I gdy trzymamy się razem.