Cuiavia. 0039. Czerwiec

Drzwi trzasnęły o ścianę, z powały posypała się ziemia. Za Dobrą do izby wdarł się chłód.

Gniewko zsunął się z legowiska i zachwiał, gdy stopy dotknęły ziemi. Robert przetarł oczy. Agnieszka ziewnęła.

— Wstawać! No już, na bogów! — wrzasnęła. Ledwie łapała oddech.

Dopadła posłania. Szarpnęła Agnieszkę za nadgarstek. Robert przytrzymał futro pod brodą.

— Worki brać! Nie ma czasu!

— Dobra, stój, daj się ubrać… Co ty robisz? — wycharczał.

— Już idą! Cała wieś ryje! Czerwiec nie czeka!

Wyskoczyła przed chatę. Gniewko ruszył za nią. Robert wciągnął spodnie w progu. Agnieszka w biegu poprawiła koszulę na ramieniu. Mokra trawa od razu przemoczyła im nogawki. Z ciemności dobiegały niezrozumiałe okrzyki. Cienie mknęły ku puszczy.

Dobra biegła przodem. Na polanie u skraju boru przykucnęła przy kępie i rozgarnęła piach. Podważyła ją palcami i wyciągnęła. Wcisnęła w dłonie Agnieszki oblepioną piaskiem roślinę.

— Tego szukajcie! Patrzcie na korzenie! Tam siedzą! Rwijcie z korzeniami. To wasz chleb! Patrz, jakaś psiajucha już oskubała… — Podniosła inną wyrwaną roślinę. — Ślepizna zostawiła jednego! — Wskazała ziarenko na korzeniu i podała jej roślinę. — Moi już rwą. Przez was się spóźniłam!

Pobiegła w głąb boru.

Agnieszka obróciła kępę w dłoni. Wąskie listki kłuły ją w palce. Kciukiem oczyściła korzenie.

— Scleranthus perennis… — szepnęła. Podważyła ziarenko paznokciem. — Porphyrophora polonica — parsknęła.

— Aga, co tu się odpierdala? Z czego rżysz?

Podsunęła mu pod nos paznokieć z purpurowym ziarenkiem.

— Ex verme Polonia.

— Tu już siedzim! — krzyknął ktoś za sosnami. — Nasze to.

Od strony chat nadbiegli następni.

Gniewko szarpnął Roberta. — Szybciej! Ruszajcie się, bo biesy wszystko wygrzebią! Nic dla nas nie zostanie!

Podstawił woreczek. Zsunęła do niego ziarenko.

Ludzie wciskali się między sosny, przepychając tych, którzy szli wolniej. Starzec o lasce zszedł z drogi i przepuścił dwoje dzieci. Bosy chłopiec zahaczył palcami o korzeń. Zaklął i pognał dalej. Wyrostek potrącił Roberta barkiem, aż ten wpadł w krzaki. Wyrostek nawet się nie obejrzał.

— Gniewko! Dokąd biec? — krzyknął Robert, ściągając z twarzy mokrą pajęczynę.

Gniewko wskazał ziemię pod sosnami. — Ty rwiesz, ja wybieram.

Dwie kobiety chwyciły tę samą kępę. Jedna puściła łodygi i przejechała drugiej paznokciami po policzku. Zostawiła trzy czerwone kreski. Starzec przewrócił chłopca i wyrwał mu mieszek. Jakaś kobieta uderzyła go kijem w plecy. Wypuścił mieszek. Chłopiec zgarnął go z ziemi.

Ktoś wrzasnął tuż za nimi. Robert osłonił Gniewka ramieniem.

Agnieszka cofnęła się.

Inna kobieta ominęła leżącego chłopca i poszła dalej.

— Tutaj! — Gniewko przyklęknął. Chwycił kępę przy ziemi i szarpnął, aż korzeń puścił. Uniósł ją, podał Agnieszce. — Trzymaj.

Zdejmował ziarenka jedno po drugim. Żadne nie spadło obok woreczka.

Przy pniu skarlałej sosny Agnieszka dostrzegła drugą kępę. Opadła na kolana. Rozgarnęła ziemię u nasady. Pod palcami wyczuła szorstki korzeń. Pociągnęła. Korzeń trzymał. Podważyła go od spodu. Kępa wyszła z ziemi. Gniewko czekał.

Bosa stopa wylądowała tuż przy jej palcach. Kobieta pchnęła ją barkiem. Agnieszka upadła na bok. Sucha gałąź rozcięła jej policzek.

— Precz! — ryknęła. — Moje to!

Podniosła roślinę i podała dzieciom. Przyklękły. Jedno podstawiło woreczek, drugie zaczęło zdejmować ziarenka. Oskubana roślina upadła tuż przy twarzy Agnieszki. Pobiegli dalej.

Przez chwilę nie mogła zaczerpnąć tchu. Wciągnęła powietrze z chrapliwym świstem. Próbowała się podnieść. Ramię ugięło się, gdy przeniosła na nie ciężar. Podparła się drugą ręką i znów osunęła na bok. Rozpłakała się. Otarła twarz. Na wierzchu dłoni została smuga krwi. Piach zalepiał usta, trzeszczał w zębach.

Patrzyła, jak znikają między sosnami.

— Zwierzęta. Wczoraj podawali sobie chleb, bawili się przy ogniu.

Robert podał jej rękę. Wstała, opierając się o niego.

— Co my tu, kurwa, robimy?! — wycharczała. — Pierdolę to, wracamy.

Ruszyli w stronę osady.

Gniewko zastąpił im drogę. Ścisnął w obu dłoniach woreczek.

— Wracamy? Z tym?

W lesie ktoś zawył z bólu.

— Mam! Całą kępę! — krzyknął ktoś dalej.

Gniewko odwrócił głowę. — Do chaty?! — wrzasnął. — Czerwiec w worze, Spor w komorze!

Chwycił Roberta za rękaw i pociągnął w stronę polany.

— Wracasz z nami — uciął.

— Sam pójdę! Sam będę rwał! — Puścił rękaw i ruszył z powrotem ku sosnom.

— Stój! — wrzasnęła. — Zabraniam ci! Widziałeś, co mi zrobiła? Rozszarpią cię tam dla paru robaków!

— Robaki? — prychnął. — Kupiec daje za nie sól. I żelazo.

Robert złapał go za rękę. Gniewko zaparł się piętami i spróbował się wyrwać. — Puść! Puść, mówię! Tam chleb!

— Koniec. Do chaty — powiedział Robert.

Gniewko obejrzał się ku sosnom. Ruszył za nimi, szurając piętami. Woreczek trzymał oburącz. Wlekli się piaszczystą ścieżką. Przy każdym kroku odzywało się jej ramię. Słońce wyszło nad sosny. Agnieszka zmrużyła załzawione oczy.

Weszli do obejścia. Z gumna wyłonił się Mściwój. Przeciągnął się.

— Już po zbiorach? — Przyjrzał się jej policzkowi. — Sąsiedzi dali w kość, co?

— Ty nie zbierasz?

Machnął ręką.

— Nie wiedziałem, że idziecie. Poszedłbym z wami, ale sam… Widzieliście, co tam się dzieje.

— Gniewko chciał sam zbierać — wtrąciła Agnieszka.

Zaśmiał się krótko. Zmierzwił chłopcu włosy.

— Sam? Rozszarpaliby cię tam, maluchu.

— Idziemy nad rzekę — uciął Robert. — Zmyjemy ten syf. Coś zjemy. Potem zobaczymy.

— Jak długo trwa ten obłęd? — zapytała Agnieszka.

— Różnie. Póki czerwce siedzą na korzeniach. Jeszcze parę dni pochodzą.

— I co rano tak się szarpią?

— Póki mają o co.

— Na siekierę dla ciebie byśmy zebrali. — Gniewko spojrzał na Roberta. — Pójdziemy jutro!

— Lepiej wykorzystamy ten czas.

— Nie! — Gniewko zwrócił się do Mściwoja. — Jutro wracamy po czerwce! Z tobą nam woreczka nie zabiorą. A może sami komuś wydrzemy!

— Nie ma mowy! — krzyknęła Agnieszka. — Nie będę się o robaki szarpała z tą dziczą.

— Nie w tym roku — uciął Robert.

— A za co weźmiemy sól?

— Musimy zająć się tym, co ważne. Ja z Mściwojem zwiozę drwa do pieca, Agnieszka natnie witek na ściany. Ty przesiejesz piasek.