Sklep rzeczy utraconych - rozdział 96
Grijs zatrzymał konia przed ostatnim gospodarstwem we wsi. Sprawdził nazwisko w notesie Eveline i wskazał chatę za płotem. Nad dachem unosił się dym, a przy płocie rosła stara grusza, z której opadła już większość liści.
Koen zsiadł pierwszy i ruszył ku furtce. Dopiero przy drzwiach zwolnił, przepuszczając Eveline. Zapukała.
Za drzwiami rozległy się kroki, zgrzytnął rygiel. Kobieta w ciemnej sukni uchyliła drzwi, zatrzymując je na łańcuchu. Siwe włosy miała związane z tyłu głowy, a w dłoni wciąż trzymała nóż do obierania.
— Czego państwo chcą?
Eveline podała nazwisko z księgi.
— Szukamy człowieka, którego zostawiono u pani po wypadku.
Kobieta przyjrzała się jej, potem Vaelenowi stojącemu przy furtce.
— Zapłacili za opiekę, nie za gości.
— Chcemy sprawdzić, czy żyje.
— Żyje.
Drzwi zaczęły się zamykać, lecz Koen wystąpił przed Eveline.
— Chowa chleb za piecem.
Kobieta zatrzymała się.
— Co powiedziałeś?
— Bierze kawałek i chowa za cegłą. Potem zapomina, gdzie go położył.
Przez szparę dobiegł odgłos przesuwanego krzesła. Kobieta obejrzała się do wnętrza chaty.
— Znasz go?
— Byłem z nim w młynie.
Zdjęła łańcuch i otworzyła drzwi. W środku było ciepło. Pod belkami wisiały pęki suszonej mięty, na stole stała gliniana misa wypełniona grochem. Przy piecu siedział mężczyzna w wyblakłej koszuli. Miał około czterdziestu lat, choć zapadnięte policzki i siwizna przy skroniach dodawały mu wieku. Prawą rękę trzymał na kolanach. Nadgarstek był owinięty pożółkłym płótnem, a dwa palce pozostawały nienaturalnie zgięte. Lewą dłonią wyjmował z łupin ziarna grochu, szybko i dokładnie, nie patrząc na własne palce.
— Masz gości — powiedziała kobieta.
Mężczyzna podniósł głowę. Koen zatrzymał się dwa kroki od stołu.
— To ja.
Mężczyzna czekał.
— Koen. Z młyna.
— Koen — powtórzył tamten powoli.
— Pamiętasz mnie?
Pokręcił głową.
— Pracowałem przy workach. Byłem tam, kiedy przygniotło ci rękę.
Mężczyzna spojrzał na bandaż. Spróbował wyprostować palce, lecz skrzywił się i zrezygnował.
— Boli — powiedział.
— Wiem, że boli.
Mężczyzna wrócił do grochu.
— Przecież pamiętałeś swoje.
— Swoje co?
Koen nie odpowiedział.
— Imię — powiedziała Eveline.
— Moje?
— Joris — powiedział Koen. — Nazywasz się Joris.
— Joris — powtórzył mężczyzna tym samym tonem, którym przedtem powtarzał „Koen”.
Opuścił wzrok na miskę. Wziął kolejną łupinę, lecz zamiast ją otworzyć, obracał ją między palcami.
Koen odepchnął krzesło stojące przy drzwiach.
— To nie ma sensu.
— Koen…
— Mówił mi. W młynie jeszcze pamiętał.
Wyszedł, trzaskając drzwiami. Grijs bez słowa ruszył za nim. Eveline widziała przez okno, jak chłopak kopnął wiadro leżące przy płocie. Blacha potoczyła się po ziemi i uderzyła o mur. Grijs zatrzymał się obok furtki, lecz nie podszedł do niego.
Przy piecu mężczyzna odłożył łupinę i sięgnął do koszyka stojącego przy ławie. Wyjął kawałek chleba, rozejrzał się i wsunął go za wystającą cegłę.
Kobieta zauważyła spojrzenie Eveline.
— Robi tak codziennie. A potem mówi, że nie daję mu jeść.
Podeszła do pieca, wyjęła chleb i położyła go na stole.
— Masz.
Mężczyzna zmarszczył brwi.
— To moje.
— Wiem przecież.
Zabrał kromkę i zaczął jeść, nadal trzymając prawą rękę na kolanach.
Vaelen pozostał przy drzwiach. Eveline usiadła naprzeciwko chorego.
— Nie przeszkadzam?
Mężczyzna nie odpowiedział. Odsunął jedynie miskę, żeby zrobić jej miejsce przy stole.
Na jego lewym nadgarstku widniało szerokie otarcie. Skóra była już zagojona, lecz przez środek biegł ciemniejszy ślad, przypominający odcisk po mocno zaciśniętym sznurze. Eveline zauważyła podobny ślad na drugiej ręce, tuż powyżej opatrunku.
Chory odłożył chleb i wrócił do łuskania. Nagle znieruchomiał. Przycisnął zranioną rękę do brzucha, a twarz ściągnęła mu się z bólu.
— Daj — powiedział do kobiety, która właśnie nalewała wody do kubka.
— Nie mam.
— Tylko trochę.
— Skończył się.
Wyciągnął ku niej zdrową dłoń. Palce drżały.
— Proszę.
Kobieta postawiła przed nim kubek.
— Przywieźli cię bez niego. Wiesz o tym.
Mężczyzna nie sięgnął po wodę. Oparł czoło o ścianę przy piecu i zacisnął zęby.
— W młynie dawali mu popiół na rękę — powiedziała kobieta. — Woźnica mówił, że on zgasł. Takich w młynie nie trzymają.
Grijs wrócił do chaty i zatrzymał się przy drzwiach. Mężczyzna zwrócił ku niemu twarz i wyciągnął dłoń. Grijs poprawił chustę podtrzymującą ramię, lecz nie podszedł.
Kobieta wyjęła z szafki mały słoik i postawiła go obok miski.
— Trzeba zmienić opatrunek.
Chory nie chciał podać jej ręki. Kiedy próbowała rozwiązać bandaż, odsunął się gwałtownie, uderzając kolanem o stół. Groch rozsypał się po podłodze.
Eveline przykucnęła, żeby zebrać ziarna. Mężczyzna patrzył, jak zbiera je lewą ręką, a potem zsunął się z ławy i zaczął je podawać, po kilka naraz.
Kobieta tymczasem przyniosła czyste płótno.
— No, pokaż.
Mężczyzna wrócił na ławę i podał jej rękę. Kiedy zdjęła bandaż, Eveline zobaczyła opuchnięty nadgarstek i dwa palce, które zrosły się krzywo. Skóra na grzbiecie dłoni była napięta i błyszcząca. Kobieta rozprowadziła maść ostrożnie, lecz chory i tak syknął z bólu.
— Nie ruszaj się, bo nigdy nie skończę.
Posłuchał.
Eveline wstała z podłogi. Przy ścianie stała skrzynia z odchylonym wiekiem. Kobieta sięgnęła do niej po kolejną szmatkę, a potem opuściła pokrywę.
Mężczyzna zerwał się z ławy.
— Otwórz!
Kobieta natychmiast podniosła wieko.
— Otwarte. Widzisz?
Cofnął się pod ścianę, osłaniając głowę zdrową ręką. Prawą przycisnął do piersi.
Vaelen odsunął krzesło stojące między nim a drzwiami.
— Nikt cię nie zamyka — powiedział.
Mężczyzna nie ruszył się, dopóki kobieta nie odeszła od skrzyni.
— Nie daje jej zamykać — powiedziała kobieta. — Nawet w nocy musi widzieć drzwi.
Joris wrócił na ławę, z której mógł patrzeć na wejście. Kiedy Eveline podała mu miskę, zaczął łuskać od miejsca, w którym przerwał.
Kobieta dokończyła opatrunek i schowała maść. Joris sięgnął pod ławę po węzełek i rozwiązał go zdrową ręką. Spod koszuli, jednej rękawicy i kawałka sznura wyjął znoszony kaftan. Rozłożył go na kolanach. Kciukiem skubał kołnierz, raz za razem w tym samym miejscu.
Eveline przykucnęła przy nim. Materiał był sztywny od zaschniętego błota, a na mankiecie pozostała brunatna plama. Tam, gdzie skubał, nici przetarły się do cna. Między nimi błysnął metal. Joris próbował go wypchnąć, ale jedną ręką nie mógł jednocześnie przytrzymać materiału.
— Mogę?
Podsunął jej kaftan. Eveline naciągnęła kołnierz lewą dłonią, a on pchnął kciukiem od spodu. Spomiędzy warstw materiału wysunęła się niewielka blaszka, nie większa od monety. Miała otwór przy górnej krawędzi i ślady po wyrwanym mocowaniu.
— Pani to tam schowała? — zapytała Eveline kobietę.
— Nie ja.
Vaelen podszedł do stołu.
Eveline obróciła znalezisko pod światło. Na jednej stronie widniał znak przewoźnika, taki sam jak w księdze kupca. Na drugiej wybito kilka liter, częściowo zatartych. Przysunęła blaszkę do lampy. W zagłębieniach pojawiły się cienkie cienie. Zmieniając kąt, odczytała kolejne znaki i wyjęła notes.
Pod datą transportu soli północnej miała przepisany skreślony wpis z księgi kupca. Atrament nie zakrywał wszystkich liter. Teraz mogła porównać je z oznaczeniem blaszki. Trzy zgadzały się dokładnie. Czwarta, niemal niewidoczna pod skreśleniem, miała ten sam kształt.
Dopisała brakującą literę: M, E, R, W. Rozłożyła mapę Vaelena i przesuwała palcem wzdłuż rzeki, aż znalazła nazwę zaczynającą się od tych samych liter. Merwede. Mały znak przy zakolu, bez zaznaczonych zabudowań. Osada albo tylko przystań.
Wyciągnęła blaszkę ku mężczyźnie. Przesunął kciukiem po wybitych literach, nie zabierając jej z dłoni Eveline, i odsunął jej rękę.
— Mam ją zatrzymać?
Skinął głową. Wsunęła blaszkę do notesu.
— Zostawcie mu chociaż kaftan — powiedziała kobieta. — Nocami jest zimno.
Eveline oddała mu ubranie.
Na podwórzu było już ciemno. W sąsiednim gospodarstwie zapalono światło, a z otwartej szopy dochodził odgłos rąbanego drewna. Koen siedział na niskim murku przy furtce. Grijs stał obok niego. Na widok Eveline chłopak podniósł głowę.
— Nadal nic nie pamięta?
— Nie.
— A mnie zapamięta?
— Nie wiem, Koen.
— Chodź — powiedział Grijs. — Zimno się robi.
Koen nie ruszył się od razu, ale kiedy Grijs odszedł w stronę koni, poszedł za nim.
Kobieta dogoniła ich przy furtce.
— Jeszcze jedno — powiedziała do Eveline. — Rano był tu przewoźnik. Nie ten, który go przywiózł. Inny. Chciał wiedzieć, czy jeszcze żyje.
— Co mu pani powiedziała?
— Że ledwo. Nawet nie zapytał o rękę. A resztę pieniędzy miałam dostać po tygodniu. Nie wspomniał o nich.
Weszła do środka. Vaelen przyglądał się Eveline.
— Nie zostawisz go tutaj.
— Nie.
— Ktoś przyjeżdża sprawdzić, czy jeszcze żyje. Jeśli go zabierzemy, dowie się o tym najpóźniej jutro. A mamy jeszcze jeźdźca z medalionem i człowieka, który ledwie stoi na nogach.
Eveline obejrzała się na oświetlone okno.
— Jeśli nie zapłacą, ona długo go nie utrzyma. A oni mogą po niego wrócić.
— A jeśli pojedzie z nami, przyprowadzimy ich prosto do siebie.
Przez okno widziała, jak kobieta stawia przed Jorisem kubek i odsuwa mu miskę.
— Wiem.
— Nie wiesz nawet, czy chce z nami jechać.
— Zapytam go.
Wróciła do chaty. Mężczyzna siedział przy piecu z kaftanem rozłożonym na kolanach, a kobieta wyjmowała z szafki dodatkowy koc. Eveline usiadła naprzeciwko.
— Wyjeżdżamy — powiedziała. — Chcesz jechać z nami?
Mężczyzna spojrzał na kobietę.
— Dokąd?
— Do miasta. Jest tam medyk. Obejrzy ci rękę.
Zaczął zwijać kaftan, ale odłożył go na ławę.
— Nie musisz jechać — dodała Eveline. — Możesz zostać.
Nie odpowiedział. Eveline wstała i ruszyła do drzwi. Za plecami usłyszała szelest materiału. Odwróciła się dopiero na progu.
Joris trzymał kaftan i węzełek.
— Ona? — zapytał, wskazując kobietę.
— Ja zostaję — powiedziała kobieta. — Mam tu dom.
Przyglądał się jej z wahaniem. Potem podszedł do drzwi, ale nie wyszedł. Zatrzymał się obok Eveline.
Koen stał przy furtce. Kiedy zobaczył mężczyznę, przestał poprawiać pasek torby.
— Jedzie? — zapytał.
Eveline nie odpowiedziała za chorego. Joris podszedł do furtki. Podał Koenowi węzełek nie do rąk, lecz prosto na ramię, jednym wyćwiczonym ruchem. Koen przyjął ciężar tak samo, z lekko ugiętym kolanem.
Spojrzał na Jorisa. Ten patrzył już na konie. Koen otworzył furtkę szerzej.
Kobieta przyniosła z chaty koc i zarzuciła go mężczyźnie na ramiona. Ten przytrzymał go zdrową ręką, lecz zanim odeszła, dotknął jej rękawa. Zatrzymała się, a on wyjął z kieszeni kawałek chleba i podał jej połowę.
Kobieta przyjęła kromkę.
— Zjedz resztę.
Schował ją z powrotem.
Vaelen przytrzymał konia, kiedy Grijs pomagał Jorisowi wsiąść.
— Jeśli jutro pojedziemy do miasta, jeździec zyska drugi dzień — powiedział do Eveline.
Eveline poprawiła koc na ramionach Jorisa. Grijs ujął wodze i poprowadził konia drogą przez wieś.
Nocleg znaleźli w gospodarstwie po drugiej stronie wsi. Właściciel odstąpił im dużą izbę na piętrze, z czterema łóżkami i stołem pod oknem. Nie zadawał pytań o rannego, kiedy Vaelen zapłacił za noc z góry.
Joris nie chciał położyć się spać. Krążył między łóżkiem a drzwiami, dopóki Grijs nie zostawił ich uchylonych. Wtedy usiadł na posłaniu, zdjął buty i przykrył kolana kocem.
Koen przyniósł mu wodę. Postawił kubek przy łóżku i wrócił do swoich rzeczy. Nie próbował już z nim rozmawiać.
Vaelen wyszedł sprawdzić zamknięcie bramy gospodarstwa. Grijs zgasił lampę przy schodach i przygotował sobie posłanie niedaleko drzwi.
Eveline została przy stole ze świecą. Wyjęła z torby notes, blaszkę i zawiniętą w płótno płytkę z czapki Tempa. Odsunęła płytkę na bok i położyła lewą dłoń na stole.
Mechanizm wagi w komorze celnej: metalowa osłona, nieruchomy ciężarek, sprężyna ukryta za zatrzaskiem. Zamknęła oczy.
Wyciągnęła rękę przed siebie i spróbowała odtworzyć ruch. Najpierw powoli, pilnując ułożenia palców. Potem jeszcze raz, sięgając nieco wyżej. Nie pasowało. Opuściła dłoń na stół.
Za trzecim razem przestała kierować ruchem. Palce zgięły się ciaśniej, kciuk wsunął pod wskazujący, a nadgarstek obrócił pod niewielkim kątem. Tak samo jak przy wadze.
Otworzyła oczy. Prawa dłoń leżała na stole obok płótna. Od dnia w fotelu nie czuła w niej niczego. Trist powiedziała do niej „Wróciłaś”.
Dlaczego w fotelu musiała usiąść właśnie ona?
Za uchylonymi drzwiami słychać było kroki Vaelena wracającego po schodach. Eveline wsunęła blaszkę do płótna obok płytki Tempa i zawiązała je starannie.
Napisz komentarz
Zaloguj się, aby mieć możliwość komentowania