Sklep rzeczy utraconych - rozdział 105
Przed świtem obudził ją chłód. Koc zsunął się z łóżka i leżał na podłodze. Przez szparę w okiennicy ciągnęło rzeką i wędzoną rybą. Za ścianą Koen kaszlał, potem przewrócił się na drugi bok. Łóżko skrzypnęło pod nim tak, że słyszała to przez deski.
Na dole gospodarz rozpalał pod kuchnią i rozmawiał z ogniem.
— Wcześnie państwo. Barka przyszła w nocy, woda wysoka, mówiłem, że przyjdą dwie, a przyszła jedna, ale za to głęboko siedzi. Kaszy jeszcze nie ma. Chleb jest wczorajszy.
Vaelen siedział przy oknie w płaszczu i trzymał kubek w obu dłoniach. Kiedy zobaczył, że Eveline zapina kaftan pod szyję, odstawił kubek, choć nie wypił.
Koen zszedł po schodach bokiem.
— Ja też idę.
Buty grzęzły w nowych koleinach pod głogami. Koleiny szły od cegielni w głąb lądu i były tak głębokie, że w jednej stała woda po kostkę. Koen przykucnął przy nich i długo nie wstawał. W końcu Vaelen podał mu rękę.
Od cegielni ciągnęło dymem z mokrego drewna, jak wczoraj. Pod szopami suszarni leżały równe rzędy cegieł, których nikt nie nosił. Przy korycie z wodą stał odwrócony ceber.
Rachmistrz jadł w kantorze chleb ze smalcem, trzymając za uchem lukrecję.
— Rozliczone, to pojechali — powiedział z pełnymi ustami. — Przed świtem. Woźnica od wczoraj mi nad głową stał.
— Pełnomocnik miał przyjechać jutro.
— A po co? Miał obejrzeć tamtego jednego. — Wytarł palce o mankiet. — Pani go wykupiła, to oszczędziła mu drogi.
— Dokąd pojechali?
— Do odbiorcy. — Postukał palcem w kwit przybity do ściany. Te same kłosy i obręcz z brzuszkiem. — A gdzie on siedzi, to niech mnie pani nie pyta. Ja liczę do bramy. Za bramą to już nie moje.
Obrócił do niej księgę, zanim zdążyła poprosić. „Partia czternasta” była zamknięta: przyjętych trzynastu, wykupiony jeden, rozliczono, pieczęć. Na następnej stronie ktoś już wpisał nagłówek „Partia piętnasta” i porobił ołówkiem puste rubryki.
Koen siedział na odwróconym cebrze, kiedy wyszli.
***
W dół szli w trójkę, ale Koen trzymał się dwa kroki przed nimi. Przy ostatnim zakręcie odwrócił się.
— Mówiłaś, że rano.
— Mówiłam.
— No to jest rano. — Kopnął grudę gliny, która nie chciała odpaść od buta. — Wzięłaś tego, co był najtańszy.
— Za tamtych odbiorca zapłacił. Sporny był tylko on, tylko jego rachmistrz mógł mi sprzedać bez… — Eveline urwała.
— No.
Poszedł dalej.
Vaelen szedł obok niej i milczał aż do gospody.
— Będę w stajni. Jeśli Jeździec kogoś przyśle, wolę być przy koniach.
— Idę do pisarza przy przewozie.
— Niech pani nie mówi, kto płacił.
— Powiem, że ja.
***
Przy pomoście kołysała się barka, głęboko zanurzona, z burtami czarnymi od wody. Dwóch żołnierzy w szarych płaszczach przenosiło z niej na brzeg długą skrzynię z nieheblowanych desek. Postawili ją na wozie z garnizonowym znakiem na burcie. Starszy położył dłoń na wieku.
— Niech go pierwsze niebo przyjmie.
Młodszy powtórzył to pod nosem i poszedł po następne skrzynie, mniejsze, obite płótnem.
Przewoźnik siedział na pachołku i zwijał linę. W nocy przewiózł jednego, powiedział, ale było ciemno, a on nie pyta, kto płaci.
— Stary? Z siwym zarostem?
Przewoźnik wzruszył ramionami i zwijał dalej.
Pisarz przewozowy urzędował w domku z jednym okienkiem, tuż nad pomostem. Pachniało tam mokrym papierem. Na ścianie wisiała tablica z taryfą, a na stole leżały w trzech stosach papiery przyciśnięte kamieniami z rzeki. Pisarz miał palce spękane od rzecznej wilgoci, czerwone na kostkach i grzał je o kubek, w którym nic już nie było.
Wysłuchał jej bez przerywania: o cegielni i o księdze, w której ludzie stali w rubrykach jak zastawy, z należnością i miejscem na „rozliczono”. Przy pieczęci podniósł brwi, więc Eveline wzięła z jego stołu tłok przewozowy, odcisnęła go na brzegu jakiegoś starego kwitu i pokazała mu obręcz: czystą, równą wszędzie. Potem narysowała ołówkiem tamtą z wybrzuszeniem.
— Kto odlewa tłok z odcisku w wosku, ten zawsze dostanie taki brzuszek. Wosk wypływa spod brzegu.
Pisarz obejrzał jej rysunek i swój odcisk. Potem pisał długo, sztywnymi palcami, a kiedy skończył, przeczytał jej to na głos. Niczego nie przekręcił.
— Widziałem ich, jak jechali pod górę. Myślałem, że za długi idą do cegły. Tak bywa.
— Proszę zatrzymać tę barkę i wozy, zanim pojadą pod górę. Przedwczoraj przejazd z nabrzeża do cegielni zapisano jako pusty. Tego samego wieczoru przyjęli tam czterech ludzi.
Pisarz otworzył księgę przewozów i obrócił ją do niej.
— Sól, dwanaście beczek, do ludzi z góry. Skrzynia jedna do garnizonu, ze zmarłym, bo matka chce go mieć u siebie. Gwoździe, worek, dla kowala. I cztery skrzynie ulgi. Też do garnizonu.
— Ulgi?
— Proszku na ból, białego, z północy. Medyk daje go rannym. — Pisarz dmuchnął w palce. — U nich jeden ma rozbite kolano od żniw. Bez ulgi leży i wyje, a jak dostanie, to stoi na warcie.
— Po nim ludzie zapominają.
— Medyk to wie. Pyta mnie tylko, kiedy przypłynie.
— To niech pan otworzy beczki. Ulgę pan wyda.
— Raz otworzyłem. Przewoźnik przez dwa tygodnie nie przypłynął, a garnizon czekał. — Zamknął księgę. — Mam tamtego położyć z powrotem?
Eveline nie odpowiedziała mu od razu i on nie czekał. Przybił zeznanie swoją czystą pieczęcią i położył na środkowym stosie.
— Pójdzie do starosty z poniedziałkową pocztą.
Pod zeznaniem, w tym samym stosie, leżały drukowane kwity przewozowe. Inny formularz niż wczorajszy, ale czcionka ta sama: w słowie „rozliczone” litera „z” miała odłamany ogonek. Eveline widziała ten ogonek wczoraj na pokwitowaniu, które mężczyzna z Lede złożył w czworo i schował za pazuchę. Kiedy wychodziła, pisarz przesuwał kamień z rzeki na środkowy stos. Wóz z garnizonowym znakiem ruszył spod pomostu.
***
W gospodzie wisiał kurz spod miotły. Gospodarz zamiatał izbę i nie przerwał, gdy weszła.
— Od jakiegoś pana nikt nie przyszedł, pytał mnie pani pan, to mówię. A ten w skrzyni to od Brandtów chłopak, syn kowala z Lede, matka chce go pochować u siebie, mówią, że febra… Pani na buty uważa, glina tu wszędzie, ja wczoraj zmywałem.
Eveline usiadła na ławie przy drzwiach i zaczęła zeskrobywać nożem glinę z podeszwy. Była żółta, z cegielni, i odchodziła płatami, a pod nią siedziała druga, ciemniejsza, z nabrzeża.
— Owies dzisiaj po pięć — powiedział gospodarz. — Mówiłem, że drożeje.
Napisz komentarz
Zaloguj się, aby mieć możliwość komentowania